حلیت و حرمت آبزیان از دیدگاه مذاهب فقهی با رویکردی بهتحلیل فقهی آیه 96 سوره مائده

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 استاد حوزه علمیه و دانش‌آموخته سطح ۴ حوزه علمیه، قم، ایران

3 استاد گروه فقه و حقوق، جامعة ‌المصطفى العالمیه، قم، ایران

4 دانش‌آموخته دکتری الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/fiqh.2024.420467.1188
چکیده

فقه مذاهب در حلیت آبزیان، دیدگاه‌های گوناگونی دارد؛ از انحصار حلیت آبزیان در ماهی فلس‌داری که زنده صید شود تا حلال‌دانستن همۀ گونه‌های آبزیان به هر شکل و کیفیتی که یافت شوند. برخی از مذاهب فقهی، در حکم به حلیت گونه‌های مختلف آبزیان و حلیت میته آنها، به آیه 96 سوره «مائده» یعنی «أُحِلَّ لَکُمْ صَیدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ» تمسک کرده‌اند. در پژوهش پیش‌رو به شیوه توصیفی - تحلیلی و بهره‌گرفتن از منابع کتابخانه‌ای، با بررسی شأن نزول و دلالت آیه، این نتیجه به ‌دست آمد که با توجه به در مقام بیان‌نبودن آیه، تمسک به آن برای حلیت گونه‌های مختلف آبزیان درست نیست. همچنین با توجه به سیاق آیه و ظهور آن در تحریم صیادی حیوانات دریایی و حلیت غذاهای از پیش آماده‌شده برای حجاج در محدوده مسجدالحرام، تمسک به فقره «صَیدُ الْبَحْرِ» در حلیت همه گونه‌های آبزیان و فقره «وَطَعَامُهُ» در تطبیق آن بر میته ماهی‌ها نیز درست نمی‌باشد؛ از این‌رو برای اثبات حلیت گونه‌های مختلف آبزیان و حلیت زنده و مرده آنها به عنوان یک حکم کلی، نمی‌توان به این آیه تمسک کرد.