شناسایی الگوی تمایز اجتماعی در ورزش مبتنی بر نظریه بوردیو

نویسندگان

1 PhD student in Sports Management, Allameh Tabatabaei University, Tehran,Iran

2 . Associate professor in sport management, Department of sport management, Faculty of physical education and sport sciences, Allameh Tabatabaei university, Tehran, Iran.

3 Associate professor in sport management, Department of sport management, Faculty of physical education and sport sciences, Allameh Tabatabaei university, Tehran, Iran.

4 . Associate Professor in Sport Management, Department of Sport Sciences, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran

doi
10.22089/res.2025.17719.2614
چکیده

مسأله اساسی تحقیق حاضر عبارت است از این که در ایران تمایز ورزشی مبتنی بر کدام عوامل اجتماعی است. بر این اساس در تحقیق حاضر سعی گردید با بهره‌گیری منظومه‌ای از سازه‌های مفهومی/ نظریِ مرتبط از جمله مفاهیم سرمایه فرهنگی، سرمایه اقتصادی، سرمایه اجتماعی، عادتواره و میدان مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. در این تحقیق از روش تحلیل تماتیک بهره گرفته شد و داده‌ها با استفاده از تکنیک مصاحبۀ عمیق گردآوری شدند. مشارکت‌کنندگان تحقیق نیز نخبگان جامعه شناسی، جامعه شناسی ورزشی و مدیریت ورزشی بودند که با کمک روش نمونه‌گیری هدفمند با 17 نفر از آنها مصاحبه گردید. نهایتاً اطلاعات گردآوری شده در قالب 16 مقوله کدگذاری و تحلیل گردید و در نهایت 6 مضمون : پتانسیل‌های طبیعی متفاوت، تمایز در سرمایه، عادتواره متمایز، تعیّن میدانی، منطق فرهنگی-جنسیتی و تمایز ورزشی- قرار گرفتند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که شکل‌گیری تمایز ورزشی در ایران از یک سو، امری فردی است و متأثر از عادتواره ورزشی و مالکیت اشکال مختلف سرمایه به ویژه سرمایه فرهنگی و سرمایه اقتصادی ورزشکاران است و از سوی دیگر، امری است اجتماعی-ساختاری که متأثر از منطق خاص میدان ورزش و تعیّن روابط میدانی از جمله تأثیر میدان‌های رسانه، آموزش، خانواده، قدرت، همسالان و میدان فرهنگ است. شایان ذکر است که نقش‌آفرینی میدان‌های مختلف رسانه، قدرت، فرهنگ، آموزش و همسالان در شکل‌گیری کنش و تمایز ورزشی از یک سو، وجوه فرهنگی و سیاسی منطق میدان ورزش از سوی دیگر، حکایت از استقلال نسبی ضعیف میدان ورزش در ایران دارد.