برهم‌کنش عناصر غذایی، ‏pH‏ و پتانسیل اسمزی محیط کشت بر کالوس‌زایی و جنین‌زایی درخت پائولونیا در شرایط درون شیشه‌ای

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، ژنتیک و به‌نژادی گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران ، ایران. ‏

2 دانشیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران ، ایران.

3 دانشیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران ، ایران. ‏

4 دانشیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران ، ایران.

doi
10.30466/jfrd.2021.53838.1569
چکیده

پائولونیا درختی تندرشد، صنعتی و زینتی با خواص دارویی است. این پژوهش برای بررسی پتانسیل اسمزی محیط کشت پایه MS تحت تأثیر عناصر درشت و ریز­مغذی انجام شد؛ همچنین تأثیر پتانسیل اسمزی روی القای کالوس، جنین سوماتیکی، باززایی، فعالیت آنتی‌اکسیدانتی و تنوع سوماکلونال انجام شد. آزمایش، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی و شامل دو شاخص، ریزنمونه (برگ و دمبرگ) و 8 نوع محیط کشت حاوی ترکیبات مختلف عناصر محیط کشت همراه با ترکیبات مختلف تنظیم کننده‌های رشد گیاهی انجام شد. نتایج نشان داد بالاترین میران القای کالوس، جنین‌زایی ‌سوماتیکی و باززایی در محیط‌هایی با یک دوم و یک چهارم برابر عناصر درشت مغذی محیط کشت MS مشاهده شد. با کاهش عناصر درشت­مغذی به‌ویژه منابع نیترات در محیط کشت، فعالیت آنتوسیانین، کلروفیل، تعداد جنین و پتانسیل اسمزی افزایش یافت. با این حال سرعت رشد کالوس و تنوع سوماکلونال کاهش یافت. در محیط کشت 8، کالوس‌ها و کالوس‌های‌جنین‌زا بدون سوختگی، شفاف، گیاهچه‌های باززا­شده شاداب‌تر و در برگ‌های گیاهچه‌ها بیشترین رنگ‌دانه‌ها مشاهده شد. در محیط‌های کشت MS کامل، القای کالوس، جنین‌سوماتیکی، پتانسیل اسمزی، آنتوسیانین و محتوای کلروفیل کاهش یافت، در­حالی­که سرعت رشد کالوس و تنوع سوماکلونال افزایش یافت.