فرایند حذف همخوان /ʁ/ در زبان ترکی ‌آذربایجانی بر پایه نظریة بهینگی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان‌شناسی/ واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 دانشیار گروه آموزش زبان انگلیسی/ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استاد گروه زبان‌شناسی/ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استاد گروه زبان‌شناسی و زبان‌های خارجی/ دانشگاه پیام‌نور اردبیل، اردبیل، ایران

doi
10.22099/jill.2021.36891.1209
چکیده

در مقالة حاضر فرایند آوایی حذف همخوان /ʁ/ در گویش­ تبریزی رایج در مناطق مرکزی تبریز، در محیط­های واجی مختلف و در چارچوب نظریة بهینگی رویکرد موازی بررسی می‌شود. هدف از انجام پژوهش حاضر فهم این نکته است که این همخوان در کدام شرایط واجی حذف می­شود. تعیین محدودیت­های حاکم بر  فرایند حذف از رهگذر بررسی تعامل بین محدودیت­های نقض­پذیر جهانی و رتبه­بندی آن­ها از دیگر اهداف نگارندگان این مقاله است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و میدانی انجام می‌شود. بررسی و تحلیل داده­هایی که براساس جایگاه حذف همخوان /ʁ/ طبقه‌بندی شده‌اند، بیانگر آن است که همخوان /ʁ/ در مرز بین دو هجا – در جایگاه پایانة هجای اول و در جایگاه آغازة هجای دوم- همواره حذف می­شود. البته لازم به ذکر است که این همخوان در آغازة واژه تظاهر ندارد و از پایانة واژه نیز حذف نمی­شود. در هر دو جایگاه فوق، محدودیت­های­ نشانداری MAX-ʁ≠ و *ʁ فعال­ هستند و در رتبة بالاتری نسبت به محدودیت پایایی  MAX-IOقرار دارند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می­دهند که در هر دو جایگاه، متعاقب فرایند حذف همخوان /ʁ/کشش­ جبرانی، حذف و تغییر در ساختار هجا روی می­دهد. همچنین براساس یافته‌ها، محدودیت­های معرفی‌شده با رتبه­بندی ثابت به راحتی از عهدة تبیین حذف این همخوان در  هر دو جایگاه مذکور و عدم حذف آن از جایگاه پایان واژه برمی­آیند.