فرایند حذف همخوان /ʁ/ در زبان ترکی آذربایجانی بر پایه نظریة بهینگی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبانشناسی/ واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
2 دانشیار گروه آموزش زبان انگلیسی/ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 استاد گروه زبانشناسی/ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استاد گروه زبانشناسی و زبانهای خارجی/ دانشگاه پیامنور اردبیل، اردبیل، ایران
doi
10.22099/jill.2021.36891.1209چکیده
در مقالة حاضر فرایند آوایی حذف همخوان /ʁ/ در گویش تبریزی رایج در مناطق مرکزی تبریز، در محیطهای واجی مختلف و در چارچوب نظریة بهینگی رویکرد موازی بررسی میشود. هدف از انجام پژوهش حاضر فهم این نکته است که این همخوان در کدام شرایط واجی حذف میشود. تعیین محدودیتهای حاکم بر فرایند حذف از رهگذر بررسی تعامل بین محدودیتهای نقضپذیر جهانی و رتبهبندی آنها از دیگر اهداف نگارندگان این مقاله است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و میدانی انجام میشود. بررسی و تحلیل دادههایی که براساس جایگاه حذف همخوان /ʁ/ طبقهبندی شدهاند، بیانگر آن است که همخوان /ʁ/ در مرز بین دو هجا – در جایگاه پایانة هجای اول و در جایگاه آغازة هجای دوم- همواره حذف میشود. البته لازم به ذکر است که این همخوان در آغازة واژه تظاهر ندارد و از پایانة واژه نیز حذف نمیشود. در هر دو جایگاه فوق، محدودیتهای نشانداری MAX-ʁ≠ و *ʁ فعال هستند و در رتبة بالاتری نسبت به محدودیت پایایی MAX-IOقرار دارند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهند که در هر دو جایگاه، متعاقب فرایند حذف همخوان /ʁ/کشش جبرانی، حذف و تغییر در ساختار هجا روی میدهد. همچنین براساس یافتهها، محدودیتهای معرفیشده با رتبهبندی ثابت به راحتی از عهدة تبیین حذف این همخوان در هر دو جایگاه مذکور و عدم حذف آن از جایگاه پایان واژه برمیآیند.