ملاحظاتی انتقادی بر یکسانانگاری ارکان تحقق مسئولیت بینالمللی دولتها و سازمانهای بینالمللی
نویسندگان
1 دانشجوی حقوق بین الملل عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشیار، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.29252/jlr.2022.221850.1910چکیده
کمیسیون حقوق بینالملل برای دو شخصیت اصلی حقوق بینالملل، یعنی دولت و سازمانهای بینالمللی، دو طرح جداگانهی مسئولیت بینالمللی به ترتیب در سالهای ۲۰۰۱ و ۲۰۱۱ به نظام حقوق بینالمللی ارائه کرده است. از میان تمامی اشتراکات بیشمار دو طرح مسئولیت، بیتردید، مهمترین و بنیادیترین وجه اشتراک دو طرح، یکسان بودن ارکانِ تحققِ مسئولیت بینالمللی است. بدین معنی که، براساس هر دو طرح، مسئولیت بینالمللی در نتیجهی عمل متخلفانهی بینالمللی قابلِ انتساب به یک شخص حقوقی، خواه دولت یا سازمان، به وجود میآید. در این راستا، در این مقاله کوشش شده است تا با تمرکز بر تفاوتهای ساختاری دولتها و سازمانهای بینالمللی نشان داده شود که این یکسانانگاری معضلات نظری و عملی بسیاری در پی خواهد داشت. نخستین معضلی که مقاله به آن میپردازد تفاوت در میزان و نوع پذیرش تعهدات بینالمللی از سوی سازمانهای بینالمللی است. مقاله متعاقباً یکی از شیوههای انتساب مسئولیت - یعنی انتساب عمل یکی از ارکان سازمان به خودِ سازمان - را مورد مداقه قرارداده و با تأکید بر آراء بینالمللی نشان میدهد که قاعدهی انتساب مسئولیت رکن به سازمان - بر خلاف قاعدهی انتساب مسئولیت رکن دولت به دولت - با معضلاتی اساسی رو به روست.