هم‌نامی و نقش‌های مختلف تکواژ وابستة “-æ” در کردی‌ ملکشاهی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، ایلام، ایران

2 استادیار زبان‌شناسی همگانی/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، ایلام، ایران

3 استاد زبان‌شناسی همگانی/ دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22099/jill.2020.36747.1193
چکیده

هم‌نامی پدیده­ای است که در آن مقولات مختلف زبانی با نقش­ها و معانی نامرتبط از صورت‌های آوایی و نوشتاری یکسان برخوردار هستند. هدف از پژوهش­ حاضر بررسی نقش­های مختلف تکواژ “-æ” در کردی ملکشاهی است. پیکرة زبانی این پژوهش با استفاده از مصاحبه­های نیمه­ساختار­یافته از سخنگویان کردی ملکشاهی به عنوان یکی از شهرستان­های مرکزی استان ایلام گردآوری شد. برای بررسی نقش فرآیند دستوری­شدگی در ایجاد هم‌نامی تکواژ “-æ” از اصول ارائه‌شده توسط هاپر (1996) و همچنین سازوکارهای معرفی شدة هاینه و همکاران (1991) بهره گرفته می‌‌شود. یافته­های مطالعه نشان داد که چند مقولة مستقل زبانی در کردی ملکشاهی به صورت تکواژ وابستة “-æ” بازنمایی می­شوند. صورت مذکور ممکن است به عنوان پی­بست، وند تصریفی و یا اشتقاقی در بافت­های مختلف واقع شود. این تکواژ به عنوان وندی تصریفی با نقش «نشانة معرفه» به اسم یا گروه اسمی متصل می­شود. تکواژ وابستة“-æ”  به صورت پی­بستی و با نقش فعل ربطی و معین «است» نیز در کردی ملکشاهی به­کار برده می­شود. تکواژ “-æ” همچنین صورت الحاقی دو حرف اضافة مستقل «در» و «به» در گونة مذکور است که به برخی افعال به عنوان میزبان متصل می­شود. علاوه بر این کارکردها، این تکواژ صورت دو پسوند اشتقاقی کردی ملکشاهی است که در تولید ساخت نام­آوا و اسم به کار برده می­شود. هر یک از نمودهای “-æ” در طول سازوکار دستوری­شدگی تحت تأثیر تغییرات آوایی، ساختواژی ، نحوی و معنایی قرار گرفته­اند و باعث ایجاد این هم‌نامی شده­اند.

کلیدواژه‌ها