بازخوانی مفهوم ذی‌نفع در پرتو رویه دیوان اروپایی حقوق بشر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، پردیس دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد گروه حقوق عمومی و بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qjpl.2024.76632.2944
چکیده

تشخیص نفع حقوقی و تعیین ذی­نفع از جمله مهم­ترین اشتغالات قضایی هر مرجع دادگستری در سطح داخلی یا بین­المللی است. ذی­نفع به موجودیتی اطلاق می­شود که در اقامه­ دعوی دارای نفع حقوقی است. کنوانسیون اروپایی حقوق بشر به‌عنوان سند حقوقی مورد استناد دیوان اروپایی حقوق بشر در مواد 34،33 و 35 به ترسیم گستره­ ذی­نفع برای حضور، نزد خود پرداخته است. پرسش این است که ابتکار دیوان در قبال توسعه­ مفهومی و مصداقی ذی­نفع تا چه میزان بوده و چه اصول و توجیهاتی اساس این تحول رویه­ای را تشکیل داده است. مداقه در رویه قضایی دیوان، حاکی از بروز نوآوری­های قابل توجهی در رویه دیوان نسبت به مفهوم ذی­نفع است که از جمله به استناد اصول اساسی حقوق بشری، فنّ حقوقی و شناخت تحولات اجتماعی روز حاصل شده است. این مقاله با بهره­گیری از منابع کتابخانه­ای و تصمیمات صادره از دیوان اروپایی حقوق بشر و با استفاده از روش تحلیلی – توصیفی، به بازخوانی مفهوم ذی­نفع در رویه دیوان اروپایی حقوق بشر پرداخته است.