مصورسازی روند جهانی پژوهشهای گفتمان حسابداری مسئولیت اجتماعی: تحلیل کتابسنجی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشجو دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.30479/jfak.2024.20483.3213چکیده
هدف: جایگـاه ویژه فعالیتهای مسئولیت اجتماعی در شرکتها موجب شده تا نگرانیهایی در مورد کمیت و کیفیت افشای این اطلاعات وجود داشته باشد. مقتضای اهمیت علمی و کاربردی پژوهشهای این حوزه، تحلیل کتاب سنجی با هدف ترسیم نمایی از وضعیت و روابط کتابشناختی آن، ضرورتی است که تاکنون به طور دقیق بدان پرداخته نشده است.روش: پس از گردآوری، پالایش و آمادهسازی دادههای کتابشناختی، تعداد 1388 مقاله مربوط به دوره زمانی 1956 تا 2024 از پایگاه داده انتخاب شد. در این مقاله برای تجزیه و تحلیل همواژگانی و شبکههای اجتماعی از نرمافزار VOSviewer استفاده شد.یافتهها: یافتهها بیانگر آن است که سیر انتشار ادبیات حوزه حسابداری مسئولیت اجتماعی تا سال 2013 به شکل ضعیفی بررسی شده است و از این سال به بعد به علت ضرورت موضوع، روند صعودی پژوهشها را نشان میدهد. خوشههای پژوهش در 9 خوشه طبقهبندی شد که بر اساس تحلیل کتابسنجی موضوع، کلیدواژه حسابداری مسئولیت اجتماعی در هسته مرکزی و در فاصله نزدیک به آن گرههای بزرگ دیگری مانند: توسعه پایدار، گزارشهای پایداری، تصمیمگیری، حسابداری زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی، اندازهگیری ESG، حسابداری ESG ، حسابداری سبز، اندازهگیری مسئولیت اجتماعی و غیره را نمایان ساخت. کشور آمریکا با 271 سند، دانشگاه مطالعات اقتصادی بخارست از کشور رومانی با انتشار 16 سند، حوزه کسب و کار، مدیریت و حسابداری با 31.8 درصد و در بین پژوهشگران چو با 9 مطالعه پرکاربردترینها در این حوزه پژوهشی شناخته شدند.نتیجهگیری: مطالعه حاضر با شناخت ساختار فکری و مفهومی حسابداری مسئولیت اجتماعی به آشکارسازی موضوعات نوظهور همچون تغییرات آب و هوایی، گزارشگری پایداری، کنترل داخلی، پاسخگویی و ESG میپردازد.دانشافزایی: نتایج ضمن ترسیم چشماندازی برای پژوهشگران، میتواند مبنای سیاستگذاری نهادهای علمی در راستای مدیریت بهینه فعالیتهای پژوهشی در این حوزه قرار گیرد. همچنین مطالعه حاضر میتواند برای نهادهای تدوینکننده استانداردهای گزارشگری مسئولیت اجتماعی، سرمایهگذاران و اعتباردهندگان کارآمد باشد.