فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دادخواهی هفت‌مظلوم هفت‌پیکر نظامی، تلفیقی از نظام قضایی در دو دورۀ ساسانی و اسلامی است. روزگار حاکمیت ساسانیان، از ادوار مهم قضاوت و اجرای اصول دادرسی در ایران باستان به شمار می‌رود، که برخی از احکام آن در دوران اسلامی نیز اجرا می‌شده است. نظامی در به نظم کشیدن بخش مذکور همانند فردوسی، با وجود امانتداری در نقل داستان‌های کهن، از تأثیر دین و آیین روزگار خویش غافل نبوده و منظومه‌های مربوط به پیش از اسلام او رنگ و بوی اسلامی به خود گرفته‌اند در این بخش از هفت‌پیکر، هفت-مظلوم ستمدیده از بهرام دادخواهی می‌‌کنند؛ که نمایندۀ هفت قشر از جامعه هستند و اگر از آنان حمایت نشود یا مورد ستم واقع شوند، جامعه رو به تباهی خواهد رفت. در مقالۀ حاضر به شیوۀ کتابخانه‌ای و رویکرد توصیفی تحلیلی به بررسی «دادخواهی هفت‌مظلوم هفت‌پیکر نظامی و شیوۀ ملکداری و قضاوت در دوران ساسانی و اسلامی» پرداخته شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که؛ نظامی در بخش مذکور، بر مبنای احکام قضایی دو حکومت ساسانی و اسلامی، آیین‌نامه‌ای برای شیوۀ صحیح قضاوت تنظیم کرده است. وی در این-آیین‌نامۀ منظوم به مواردی همچون؛ نحوۀ مجازات رشوه‌خواران، شیوۀ برخورد صحیح با مخالفان حکومت، مساقات، مالیات و عدم وجوب خمس به لؤلؤ و عنبر در فقه اهل سنّت، جایگاه والای موسیقی در دوران باستان و اباحۀ سماع و آوازخوانی بدون مفسده به فتوای فقهای اهل سنّت، ثروت مشروع در دو دورۀ ساسانی و اسلامی، حمایت مالی از نیروهای نظامی و در نهایت تأثیر آه مظلومان در زوال حکومت‌ها پرداخته است.