بررسی فلسفی شعرِ «هر چیز که در جستن آنی آنی»

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.30479/irpli.2025.22334.1321
چکیده

گنجینه شعر فارسی تجلی‌گاه حکمت و معرفت است و شاعران فارسی‌زبان به شایستگی مضامین بلند حکمی را در قالب نظم بیان کرده‌اند؛ از این‌رو واکاوی و تحلیل اشعارِ حکمی فرصتی ارزشمند برای کشف ابعاد پنهان این میراث گران‌بها را فراهم آورده و نقش بی‌بدیل نظم در انتقال آموزه‌های معنوی و معرفتی را آشکار خواهد نمود. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد فلسفی، به بررسی و تحلیل مصرع معروف «هر چیز که در جستن آنی آنی» می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که سه وجه معنایی در این شعر محتمل است که عبارتند از: «بیان تاثیرگذاری انسان در ساختن آینده خود، بیان قاعده جذب بین طالب و مطلوب، و اتحاد عالم و معلوم»؛ وجه برگزیده «اتحاد عالم و معلوم» می‌باشد، از این رو شعر بر این رهاورد دلالت دارد که میان انسان و مطلوبش اتحاد وجودی و این‌همانی برقرار است. نوشتار میان‌رشته‌ای حاضر، با مداقه در شعر یادشده و تلفیق آن با مبانی فلسفی، به‌خوبی ظرفیت زبان شعری در بازتاب آموزه‌های معرفتی را روشن ساخته و پیوند ژرف میان شعر و حکمت را بیش از پیش نمایان نمود.