نقش تعاونی‌های کشاورزی در تحقق عدالت رفاهی با تأکید بر پیوست عدالت: مطالعه‌ای کمی با مدل معادلات ساختاری

نویسندگان

1 وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

2 استادیار گروه مدیریت دولتی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران

3 دانشگاه جامع امام حسین (ع)

doi
10.22034/ajcoop.2026.437817.1915
چکیده

تعاونی‌های کشاورزی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای توسعه روستایی، نقش مؤثری در کاهش نابرابری، ارتقای رفاه اجتماعی و تحقق عدالت اقتصادی دارند. با وجود اهمیت روزافزون عدالت‌محوری در سیاست‌گذاری عمومی، فقدان چارچوب‌های عملیاتی برای سنجش و اجرای پیوست عدالت در تعاونی‌های کشاورزی، موجب کاهش اثربخشی سیاست‌های حمایتی و تداوم برخی نابرابری‌های رفاهی شده است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تعاونی‌های کشاورزی در تحقق عدالت رفاهی با تأکید بر پیوست عدالت انجام شد.پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی- همبستگی با رویکرد کمی انجام شد. جامعه آماری شامل مدیران و اعضای هیئت‌مدیره تعاونی‌های کشاورزی و ... ایران بود که تعداد آن حدود ۱۰,۰۰۰ نفر برآورد شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران و ۴۳۲ پرسشنامه معتبر جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری شد و پایایی ابزار از طریق آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از SPSS و Smart PLS انجام شد.یافته‌های پژوهش نشان داد که ظرفیت نهادی تعاونی‌ها، شفافیت اطلاعاتی و مشارکت و حکمرانی مشارکتی تأثیر مثبت و معناداری بر پیوست عدالت و عدالت رفاهی دارند. همچنین، پیوست عدالت با ضریب مسیر 624/0 بیشترین تأثیر را بر تحقق عدالت رفاهی داشته و نقش میانجی معناداری در رابطه میان متغیرهای نهادی و عدالت رفاهی ایفا کرده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که تحقق عدالت رفاهی در تعاونی‌های کشاورزی صرفاً به حمایت‌های اقتصادی محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند نهادینه‌سازی پیوست عدالت، تقویت شفافیت، ارتقای مشارکت اعضا و بهبود حکمرانی تعاونی‌ها است.