بررسی وتحلیل شخصیت‌های داستانی «یوسف»ازرمان سمفونی مردگان و «سوناگا»ازرمان کرم ابریشم براساس نظریۀ جامعه شناختی داغ ننگ

نویسندگان

1 استاد گروه زبان واددبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی

2 دبیرآموزش وپرورش گیلان

doi
10.30479/irpli.2025.3807
چکیده

داستان‌ها می‌توانند به عنوان عرصه‌ای برای بازنمایی رفتارهای انسانی، شخصیت‌هایی را به نمایش بگذارند که بررسی و واکاوی جامعه‌شناختی آن‌ها به عنوان نمونة کوچکی از جامعه انسانی، درک و شناخت ما از داستان و ادبیات را غنا می‌بخشد و امکان تعامل و گفتگو را میان ادبیات و دیگر حوزه‌های معرفتی فراهم می‌کند. نظریة «داغ ننگ» از نظریات مهم حوزه جامعه‌شناسی رفتار است که به تحلیل وضعیت اجتماعی افراد دارای عیوب جسمانی، اخلاقی، روحی و قبیله‌ای می‌پردازد. در این پژوهش، با کمک نظریة مذکور به روش تحلیلی-توصیفی، نوع داغ ننگ و واکنش‌های جامعه نسبت به آن را به صورت تطبیقی در دو شخصیت «یوسف» از رمان ایرانی سمفونی مردگان و «ستوان سوناگا» از داستان کوتاه ژاپنی کرم ابریشم اثر ادوگاوا رانپو، مورد تحلیل و بررسی قراردادیم. بررسی‌ها نشان می‌دهد که هر دو شخصیت از داغ ننگ جسمانی شدید ناشی از حادثه رنج می‌برند، از سوی اطرافیان خود طرد شده و با ابژه‌انگاری و انسان‌زدایی از آن‌ها مورد خشونت‌های گوناگون از سوی افراد خانواده قرار می‌گیرند و نهایتا سرنوشت مشابه مرگ را تجربه می‌کنند. همچنین با وجود تفاوت‌های سنی، موقعیتی، زبانی و فرهنگی میان دو شخصیت، جامعه‌ انسانی بازنمایی شده در این داستان‌ها عملکرد مشابهی در مقابل این داغ، فرای مرزها داشته‌است.