مدل ارتقاء مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌های تعاونی روستایی در زمینۀ کشاورزی پایدار

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد توسعه روستایی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22034/ajcoop.2025.437809.1908
چکیده

زمینه و هدف: تقویت رفتارهای حفاظت‌زیست‌محیطی کشاورزان و عملیات کشاورزی پایدار در مناطق روستایی به‌شکل عمیقی در ارتباط با میزان مسئولیت‌پذیری اجتماعی نهادهای محلی مانند تعاونی‌های روستایی قرار دارد. این در حالی است که مدل‌های تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی غالباً در محیط شرکت‌های بزرگی بوده است که از نظر ساختاری، مأموریتی و رؤیت‌پذیری تمایزهای بنیادینی با شرکت‌های تعاونی روستایی دارند. از این‌رو، لزوم توسعۀ مدلی بومی برای تعاونی‌های روستایی جهت تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی احساس می‌شود. بنابراین، هدف این پژوهش ارائۀ مدلی برای تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در تعاونی‌های روستایی بود روش‌شناسی/رهیافت: این پژوهش از نظر هدف از نوع پژوهش‌های کابردی، از نظر شیوۀ گردآوری داده‌ها میدانی، از نظر درجۀ کنترل بر داده‌ها غیرآزمایشی و از نظر ماهیت از نوع پژوهش‌های کمّی است. جامعۀ آماری پژوهش متشکل از اعضای تعاونی‌های روستایی شهرستان کامیاران بود (14100 =N). 358 تن از آنها با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتساب متناسب به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته بود.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که استراتژی‌های حمایتی، نظارتی و هدایتی مدیریت ارشد و توانمندی‌های روانی-ساختاری (در چارچوب رویکرد هنجاری) و سازۀ درون‌زایی و برون‌گرایی (در چارچوب رویکرد سیاسی و ابزاری) به‌طور معنی‌داری بر نهادینه‌سازی مسئولیت‌پذیری اجتماعی در ساختار شرکت‌های روستایی اثرگذارند. در مقابل، سازوکارهای مشارکتی اثر معنی‌داری بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی نشان ندادند. اصالت و نوآوری: ا هرم مسئولیت‌پذیری اجتماعی در شرکت‌های تعاونی روستایی برخلاف مدل‌های کلاسیک از بعد اخلاقی و قانونی آغاز می‌شود و سپس به ابعاد بشردوستانه و اقتصادی می‌رسد.