بررسی نقش تجربه و تردید حرفه‌ای در کاهش اثر شکل ارائه اطلاعات بر کیفیت قضاوت حسابرسان: بررسی آزمایشگاهی رفتار حسابرسان

نویسندگان

1 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 استاد، گروه حسابداری، دانشکده اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

3 دانشجوی دکتری گروه حسابداری، دانشکده اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

doi
10.30479/jfak.2022.17268.3009
چکیده

هدف: حسابرسان به‌واسطه ماهیت کار حسابرسی با اشکال مختلفی از ارائه اطلاعات مواجه هستند. این اشکال ظاهری اطلاعات، نظر به وجود عقلانت محدود در افراد، توان لازم را برای تحت‌تأثیر قراردادن قضاوت حسابرس را دارند. ازاین‌رو هدف از این پژوهش بررسی اثر شکل ارائه اطلاعات بر کیفیت قضاوت حسابرسان با درنظرگرفتن تردید حرفه­ای و تجربه برای کاهش اثر شکل ارائه اطلاعات بر کیفیت قضاوت حسابرسان است. روش: داده­های موردنیاز از طریق پرسش‌نامه با طراحی سه سناریو، در سه مرحله برای یک گروه جمع‌آوری شد. در مرحله اول اطلاعات به‌صورت متن، در مرحله دوم، اطلاعات به‌صورت اعداد و ارقام جدولی و در مرحله سوم اطلاعات به‌صورت اشکال گرافیکی با بهره­گیری از سیستم گزارشگری یکپارچه ارائه شد. در این شرایط تنها 66 پرسش‌نامه توسط اشخاصی تکمیل شد که در هر سه مرحله حضور داشتند و به‌عنوان نمونه نهایی پژوهش تحت آزمون قرار گرفتند. در این راستا، آزمون ویلکاکسون، من_وینتی، مدل‌سازی معادلات ساختاری و رگرسیون سهمی بکار گرفته شد. یافته‌ها: یافته­ها نشان می­دهد که حسابرسان تحت‌تأثیر شکل ارائه اطلاعات قرار می­گیرند. همچنین خرده مقیاس­های جستجوی دانش، وقفه در قضاوت، ذهن پرسشگر در متغیر تردید حرفه­ای موجب کاهش اثر شکل ارائه اطلاعات بر کیفیت قضاوت حسابرسان می­شود. در نهایت تجربه بر انحراف معیار قضاوت اثر انحنایی دارد. نتیجه‌گیری: زمانی که اطلاعات با چارچوب­ها و طراحی­های ظاهری متفاوتی به حسابرسان ارائه شود، قضاوت آنان را تحت‌تأثیر خود قرار می­دهد و نیز تردید حرفه­ای حسابرس در کاهش اثر شکل ارائه اطلاعات بر کیفیت قضاوت سودمند است. افزون بر این تجربه متوسط حسابرسان مزایای بیشتری را در کاهش اثر شکل ارائه اطلاعات بر کیفیت قضاوت حسابرسان نسبت به تجربه کم و تجربه زیاد را نشان می­دهد. دانش‌افزایی: شناخت مؤلفه‌های تأثیرگذار بر قضاوت حسابرس از نیازمندی­های اساسی برای دست­یابی به کیفیت ایده‌آل قضاوت در حسابرسی است. سهم این مطالعه افزون بر توسعه ادبیات حوزه قضاوت حسابرسی، فراهم‌آوردن شواهدی دال بر تأثیرپذیری قضاوت حسابرسان از شکل ارائه اطلاعات در کنار شناسایی رفتار مؤلفه‌های تجربه و تردید حرفه­ای بر شکل ارائه اطلاعات، به‌عنوان عوامل کاهنده است. همچنین پژوهش حاضر موجب تغییر نگرش حسابرسان نسبت به عواملی که در ظاهر اهمیت کمی دارند خواهد شد.