آسیب شناسی رفتار زبانی سوژه ی ایرانی در فضای مجازی از منظر روان کاوی ژاک لاکان

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و زبان های خارجی دانشگاه مازندران

doi
10.30479/irpli.2025.21438.1238
چکیده

جهان جدید به‌ویژه جهان پسامدرن با انبوهی از فناوری و رسانه‌های ارتباط جمعی و مجازی، هویّتی چهل‌تکه از انسان‌های امروزی نمایان ساخته‌است. بر این اساس، شاید هر کشوری از پس صیانت مرزهای جغرافیایی‌اش برآید اما با وجود اینترنت و فضاهای مجازی، حفظ و حراست از فرهنگ و زبان ملت‌ها دور از دسترس به نظر می‌رسد. چنان-که امروزه رفتار زبانی کاربر فارسی‌زبان در فضای مجازی در جهت تحریف زبان پیش می‌رود و به‌گونه‌ای است که اگر بدان توجه نشود، می‌تواند سلامت این زبان را تهدید کرده و آن را تحریف نماید. با توجه به اهمیت نقش زبان در روان‌کاوی ژاک لاکان، این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی کاربران فضای مجازی را در جایگاه سوژه از منظر روانکاوانه بررسی نموده و زبان رایج در این فضا را آسیب‌شناسی کرده‌است. یافته‌ها حاکی از آن است که سوژه‌ی ایرانی به دلایل متعدد به تحریف صرفی و نحوی زبان پرداخته و با مقاومت دربرابر استفاده صحیح زبان، از قانون پدر (زبان فارسی معیار) تبعیت نمی‌کند. مطابق با تلقی لاکانی از وضعیت سوژه در مرحله‌ی نمادین، چنین سوژه‌ای برای رسیدن به یک ثبات معنایی و هویّتی به یک دالّ ارباب نیاز دارد. به نظر می‌رسد فرهنگستان زبان و ادب فارسی در صورت تمهید مقدمات لازم و با همکاری نهادهایی چون آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها، شورای انقلاب فرهنگی، سازمان فضای مجازی کشور، صدا و سیما و... میتواند برای سوژه به‌عنوان یک دالّ معنادار برای تثبیت زبان فارسی معیار ظاهر شود و تا حدود زیادی سلامت ساختمان زبان فارسی را تضمین کند و آسیبهای موجود را برطرف گرداند.