فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بازتاب گونه‌های مختلف کشمکش در آثار ادبی، نشان‌دهندۀ نوع نگاه هنرمند به جامعه، شناخت علایق مردم روزگار، چگونگی ارتباط بین وضعیت اجتماعی و فرهنگی با فراز و فرودهای داستان و نمایش کشمکش‌های غالب در هر دورۀ تاریخی است. در این پژوهش، گونه‌های مختلف کشمکش و علل و پیامدهای اجتماعی آن‌ها در کلیله‌ودمنه بر اساس روش اسنادی بررسی شده‌‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد بیشترین کشمکش‌ها در این اثر، بین انسان با انسان بوده و بیشتر بر جنبۀ فرافردی و بُعد جسمانی آن‌ها تأکید شده‌است. این امر، نشان‌دهندۀ اهمیت تعاملات اجتماعی و ملموس‌سازی روابط بین‌فردی و برجسته‌سازی مشکلات مشاغل جامعه است. چهار عامل سکونتگاه، ثروت، نیرنگ و شیوۀ تعامل زن و شوهر، اهمیت بیشتری در ایجاد کشمکش‌ها داشته‌اند. برجستگی عوامل اقتصادی و نیرنگ‌، به سبب آشفتگی‌های اقتصادی و اجرای سیاست‌های تفرقه‌افکنانه از جانب سلاطین ترک است. بیشترین کشمکش بر سر سه ارزش خیانت در برابر اعتماد، عشق به خانواده در برابر حفاظت از پادشاهی و حفظ جان در برابر تأمین غذا ایجاد شده‌است. در حوزۀ طبقات اجتماعی، بیشتر کشمکش طبقۀ پیشه‌وران و پایین‌دست جامعه برجسته شده و اغلب کشمکش‌ها، بین جنس مذکر بوده است. چشمگیرترین عواملی که سبب برقراری نظم ابتدایی یا دگرگونی جریان کشمکش-ها شده‌اند، نیروی خرد، قدرت جسمانی و پایگاه سیاسی-اجتماعی بوده است. برجستگی عامل خرد، نشان‌دهندۀ تلاش، برای بیدارکردن ملتی است که در اثر فشارهای حکومت، به امور خرافی پرداخته-اند و توجه به عامل قدرت جسمانی، می‌تواند تعریضی به خوی جنگ‌طلب حاکمان داشته باشد.