فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دیدگاه انسان‌ها نسبت به مرگ و آیین‌های ویژه و مراسم آن در فرهنگ‌های مختلف آشکار کنندۀ بسیاری از زیرساخت‌های فکری و فرهنگی اقوام مختلف است که از دیدگاه‌های مختلف قابل مطالعه و بررسی است. یکی از این دیدگاه‌ها، تحلیل اسطوره‌شناختی آیین‌های مختلف مربوط به مرگ از لحظۀ احتضار فرد تا هنگام دفن و پس از تدفین در فرهنگ‌ها و اقوام مختلف است. نگارنده در جستار حاضر با روش توصیفی‌‌ـ‌ تحلیلی و نیز مطالۀ میدانی و مصاحبه با رویکرد مطالعۀ بین‌رشته‌ای، به بررسی و تحلیل اسطوره‌شناختی چهار آیین پس از تدفین در استان کرمانشاه پرداخته است. از آنجا که برگزاری آیین‌ها میان عشایر و روستانشینان، جدی‌تر از شهرنشینان است، تمرکز اصلی در مصاحبه‌ها بر عشایر و ایلات کرمانشاه از جمله ایل سنجابی بوده است. آیین‌های مورد مطالعه عبارتند از: شکستن کوزه یا سفال در سحرگاه اولین روز پس از دفن، کاشت درخت به‌ویژه سرو بر مزار متوفی، طلب چشم خیر از متوفی با تقدیم فدیه و برگزاری مراسم نوعید است. برایند تحقیق گویای آن است که ریشۀ این آیین‌ها در پیوند با تفکرات اسطوره‌ای در ایران باستان است. آیین شکستن کوزه یا سفال در پیوند با جادوی انتقال شر و بلاگردانی است، کاشت درخت بر مزار، در ارتباط با تفکرات اسطوره‌ای نسبت به درختان، آیین طلب چشم خیر و نگرانی نسبت به عواطف متوفی با باور به فروهرها و مراسم آن و آیین نوعید تکرار آیین پرسۀ نوروزی زرتشتی است.