بهبود زنجیره عرضه محصولات کشاورزی ایران با تأکید بر کاهش واسطه‌گری: یک مطالعه کیفی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه حضرت معصومه(س)، قم، ایران

2 گروه مدیریت بازرگانی، علوم انسانی، حضرت معصومه س، قم، ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران

doi
10.22034/ajcoop.2024.437760.1871
چکیده

زمینه و هدف: یک کسب وکار موفق شامل یک فرایند یکپارچه از تأمین مواد اولیه، تولید، توزیع، خدمات پس‌از فروش و غیره است و ضعف هر یک از این اجزاء، مسائل و چالش‌هایی را برای آن کسب وکار فراهم می‌آورد. در این بین، مشکلات زنجیره عرضه کشاورزی در ایران باعث شده است کشاورز به عنوان تولیدکننده محصول، سهم اندکی از قیمت محصول را به دست آورد. با عنایت به این مشکل، این تحقیق به دنبال شناسایی الزامات بهبود زنجیره عرضه کشاورزی ‌می‌باشد. روش‌شناسی/رهیافت: برای شناسایی الزامات با یک رویکرد کیفی تفسیرگرایانه، ابتدا ادبیات نظری مرور شد و سپس با مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه کشاورزی، اطلاعات جمع‌آوری و با تکنیک تحلیل مضمون، بررسی و الزامات بهبود زنجیره عرضه کشاورزی استخراج شد. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: طبق یافته‌های پژوهش، عوامل متعددی در قالب سه مضمون «توانمندسازی کشاورزان، تقویت مداخلات حمایتی-نظارتی و توسعه بازار» بر کاهش واسطه‌گری زائد تأثیرگذارند. داشتن مهارت‌های عمومی و تخصصی (کشاورزی)، روحیه و مهارت کار جمعی، حمایت‌های نهادی، مداخلات قانونی، تسهیل کانال‌های توزیع و فروش، و تبلیغات و ارتباطات، مؤلفه‌های این سه مفهوم اصلی را شکل می‌دهند. سه مفهوم «توانمندسازی کشاورزان، مداخلات نظارتی- حمایتی و توسعه بازار» سه بازیگر تعاونی-دولت-بازار را به هم نزدیک می‌کند. به عبارت دیگر، تعامل پویا و هم‌افزایی این سه بازیگر می‌تواند زنجیره عرضه محصولات کشاورزی ایران را سامان دهد. اصالت/نوآوری: این پژوهش به مطالعه فرایندهای زنجیره تأمین کشاورزی در ایران می‌پردازد و تعمیم نتایج به دیگر کشورها با محدودیت همراه است.