خاص‌بودن دارایی، کنکاشی بر دارایی‌های خاص در ایران و شاخص‌های تعیین‌کننده آن با رویکرد نظریه زمینه‌بنیان

نویسندگان

1 استادیار، گروه حسابداری و مالی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری و مالی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

doi
10.30479/jfak.2022.16900.2978
چکیده

هدف: با توجه به تاثیر دارایی‌های خاص بر ارزش شرکت، ادغام عمودی و روش‌های تامین مالی، هدف پژوهش، بررسی مفهوم، اهمیت و انواع دارایی‌های خاص در ایران و شاخص‌های تعیین‌کننده آن‌ می‌باشد. روش: در این پژوهش، از روش تحقیق کیفی، شامل روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد آشکار و استقرایی و نیز نظریه زمینه‌بنیان با رویکرد نظام‌مند استراوس و کوربین (1998) استفاده شده است. در بخش تحلیل محتوا، 83 مورد از پژوهش‌های پیشین بین سالهای 1985 تا 2021 با روش نمونه‌گیری نظری انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفت. در بخش بعدی، پس از انجام 14 مصاحبه به روش نمونه‌گیری نظری و با بکاربردن روش انتخاب نمونه گلوله برفی، اشباع نظری حاصل گردید. یافته‌ها: در این پژوهش، دارایی خاص از چهار بعد تعریف، مفهوم، اهمیت و ویژگی‌ها بررسی و همچنین 11 نوع دارایی خاص تحت عنوان مکان خاص، زمان‌بندی خاص، دارایی اختصاصی‌، برند خاص، فیزیک خاص، سرمایه انسانی، دارایی‌های تکنولوژیک، سرمایه خاص سازمانی، دارایی‌های مالکیت فکری، دارایی‌های بازار خاص شرکت و سرمایه اجتماعی و نیز شاخص‌ها و عوامل تعیین‌کننده آن شناسایی و مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه‌گیری: از دیدگاه صاحب‌نظران ایرانی، دارایی‌ خاص یک دارایی کلیدی برای مدیریت استراتژیک شرکت بوده و در تمامی تصمیمات اساسی شرکت در زمینه تامین مالی، ارزش‌گذاری شرکت و سهام آن، ادغام عمودی و ریسک ورشکستگی باید مدنظر باشد و لذا سرمایه گذاران و سایرذینفعان، باید وجود این دارایی‌ها و عواقب مهم آن‌ها برای شرکت و ارزش آن را در نظر داشته باشند.  دانش‌افزایی: در این پژوهش برای نخستین بار واز منظر رشته حسابداری، موضوع خاص‌بودن دارایی‌ها، مفاهیم مرتبط و اهمیت آن در شرکت‌های ایرانی، انواع دارایی‌های خاص در ایران و نیز عوامل تعیین کننده آن‌ها شناسایی و مورد بررسی قرار گرفت و دارایی‌های خاص بعنوان یک موضوع استراتژیک و درخور توجه به جامعه حسابداری ایران معرفی گردید.