فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حذف از مفاهیم اساسی در حوزۀ زیبایی‌شناسی هنر است که آن را در بنیاد آفرینش‌های گوناگون هنری، گاه به صورتی نام‌آشنا و گاه گمنام می‌توان یافت. در ادبیات، اصطلاح حذف و کارکردهای زیبایی‌شناختی و معنایی آن نزد اهل سخن، شناخته شده و متداول است، اما در خوشنویسی، به رغم اهمیت فراوان و کاربرد بسیار ، همانند دیگر شگردهای بلاغیِ خوشنویسانه، ناگفته و ناشناخته مانده و در رساله‌ها از آن سخنی نرفته‌است. به نظر می‌رسد غرق شدن خوشنویسان در قواعدی که بیش‌تر موجب استخوان‌بندیِ درستِ سازه‌ها و فصاحتِ متن‌های شکلی می‌شود، آنان را از توجه به دستگاه بلاغی خط، غافل کرده است. این مقالۀ بینارشته‌ای به شیوۀ توصیفی_تحلیلی، برای اولین بار با پرده برداشتن از این نکتۀ مهم که خوشنویسی نیز مانند ادبیات، فصاحت و بلاغتِ خاصِ خود را دارد و همان‌طور که سازه‌های زبان، پس از عبور از دو دستگاهِ «فصاحت» و «بلاغت»، وارد ساختارِ آثارِ ادبی می‌شوند، سازه‌های خط نیز از همین مسیر به ساختار آثار خوشنویسی راه می‌یابند، به آشکار کردنِ پوشیده‌ترین پیوندهای ساختاریِ ادبیات و خوشنویسی در قلمرو گستردۀ حذف تا مرز مجازها، استعاره‌های شکلی و دیگر بنیادهای ادبیِ وابسته بدان پرداخته است.