تحلیل مؤلفه‌های هوش معنوی در دیوان محمدحسین شهریار

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی

2 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران.

3 دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی

4 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران

doi
10.30479/irpli.2024.19800.1124
چکیده

خاستگاه طبقاتی، وضعیت خانوادگی، سنخ روانی و سوانح نه چندان متعارف حیات فردی و اجتماعی شهریار منجر به تکوین آثار و خلق اشعاری شده که در کنار ارزش‏های ادبی و هنری، واجد ارزش‏های معنوی و در بر دارنده‌ی مؤلفه‌های آشکار و پنهان هوش معنوی است. هوش معنوی یکی از مفاهیم نسبتاً جدید در دانش روانشناسی است که در پیوند مستقیم با جهان‌نگری شاعرانه و زمینه‌های عاطفی-معنایی سروده‌های شاعر قرارمی‌گیرد. در این پژوهش نظری، با بررسی تعدادی از اشعار فارسی دیوان شهریار به روش توصیفی-تحلیلی، تلاش شده تا مقوله‌ی هوش معنوی و مؤلفه‌های آن در شعر این شاعر بزرگ معاصر با رویکرد میان‌رشته‌ای و نقد روانشناختی تحلیل شود. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی؛ همچون خودآگاهی، خودانگیختگی، ارزش‌محوری و چشم‌اندازمحوری، کل‌نگری، دگرخواهی، استقبال از تفاوت‌ها، استقلال رأی، تواضع و فروتنی، تمایل به طرح چراهای بنیادین، توانایی تغییر چارچوب‌های ذهنی، استفاده‌ی مثبت از چالش‌ها و احساس رسالت و تقدس بخشی در آثار شهریار دیده می‌شود.