پژوهشی روانکاوانه در شعر پروین اعتصامی
نویسندگان
1 مولف، ویراستار و پژوهشگر مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
doi
10.30479/irpli.2024.20406.1137چکیده
در این پژوهش، به بررسی روانکاوانة ویژگیهای شخصیت در مناظرهها و اشعار روایی پروین اعتصامی پرداخته شد و با تکیه بر نظریۀ روانشناختی زیگموند فروید، انواع مکانیسم-های دفاعی مانند فرافکنی، جبران، درک گزینشی، تظاهر به بیمیلی، خیالبافی، دلیلتراشی، تعویض، سرکوبی یا واپسزدن، تصعید یا والایش در شخصیتهای سمبلیک در موقعیتهای مختلف بررسی و تحلیل شد. همچنین اختلالات رفتاری موجود در برخی از شخصیتها نشان داده شد. مشخص شد که پروین اعتصامی به عنوان شاعری رواندرمانگر با روشهای معنادرمانی، شعردرمانی، پسیکودرام، ارتباط کلامی، طنز و روانپالایی به درمان روحی و روانی شخصیتها و مخاطب پرداخته است. پروین، در اشعارش نشان داده است که انسان خودشکوفاست و توانسته است با تصعید و والایش صفات خود و شناخت، دستیابی و مدارا با ناخودآگاه خویش به چنین موقعیتی دست یابد. از آنجا که بسیاری از خوانندگان از طریق همذاتپنداری با متون ادبی ارتباط برقرار میکنند، این متون، با نگرش کاربردی می توانند موثرترین نسخههای روانکاوی و رواندرمانی باشند و بدینگونه میتوان پیوندی عمیق میان علم روانشناسی و ادبیات ایجاد کرد.