الگویی برای استقرار نظام کنترل‌های داخلی در بانک‌های ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشیار حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشیار حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.30479/jfak.2021.15891.2891
چکیده

هدف: یکی از علل احتمالی ضعف نظام کنترل‌های داخلی بانک‌ها را می‌توان عدم تبیین شاخص‌های استقرار نظام مذکور دانست. هدف این پژوهش، شناسایی عوامل اثرگذار در استقرار نظام کنترل‌های داخلی بانک‌ها با توجه به ویژگی‌های محیطی کشور است. روش: به منظور دستیابی به اهداف پژوهش، ابتدا با مرور ادبیات موضوع، عوامل اثرگذار در استقرار نظام کنترل‌های داخلی بانک‌ها شناسایی شد. در مرحله بعد، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان صورت گرفت تا با توجه به تجربیات آنان و شرایط بومی بانک‌های کشور، سایر عوامل موثر بر موضوع پژوهش، لحاظ گردد. سپس به وسیله پرسشنامه طراحی‌شده، از خبرگان و صاحب‌نظران (اعضای هیئت علمی، مدیران و کارشناسان بانک‌ها و بانک مرکزی و حسابرسان مستقل) نظرخواهی شد و این عامل‌ها با استفاده از روش دلفی فازی، مورد غربالگری قرار گرفت. پس از آن به منظور ارزیابی ارتباط شاخص‌ها با ابعاد از آزمون تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. یافته­ ها: یافته‌های پژوهش بیانگر این است که از تعداد 119 شاخص استخراج شده به عنوان عوامل اثرگذار در استقرار نظام کنترل‌های داخلی بانک‌های ایران، 113 شاخص، اجماع عمومی گروه دلفی را کسب نمود و با انجام تحلیل عاملی مشخص شد همه 113 شاخص مذکور از اهمیت کافی برخوردار است. نتیجه‌گیری: بانک‌ها به کمک شاخص های معرفی شده در این پژوهش قادر خواهند بود به ارزیابی وضعیت فعلی نظام کنترل‌های داخلی بپردازند و از کارکرد اثربخش نظام کنترل‌های داخلی، اطمینان حاصل نمایند. دانش ­افزایی: یافته های این پژوهش می‌تواند به شناسایی عوامل اثرگذار در استقرار نظام کنترل‌های داخلی بانک‌های ایران با توجه به ویژگی‌های محیطی کشور و مشخص نمودن گام‌های لازم برای ارتقای اثربخشی نظام کنترل‌های داخلی در بانک‌ها کمک کند.