فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر می‌کوشد تا با اتکاء بر ارکان معنی شناسی شناختی به تحلیل و طبقه بندی طرح واره ها در افعال مرکب فارسی بپردازد. مسالۀ اصلی پژوهش حاضر واکاوی سازوکارهای معنایی و همچنین شیوه های مفهوم سازی افعال مرکب فارسی در چارچوب معنی شناسی شناختی براساس طرحواره‌های مطرح در این رویکرد است. هدف عمده از انجام این پژوهش تحلیل و دسته‌بندی انواع طرحواره‌های تصویری –حرکتی و حجمی در تبیین ساختار معنایی–مفهومی گزاره‌های مرکب فارسی است. پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی و پیکره مداراست. جمع‌آوری داده‌ها از طریق فرهنگ 8 جلدی سخن و همچنین پایگاه دادگان زبان فارسی صورت گرفته است. پیکرۀ پژوهش 1000 گزارۀ مرکب فارسی را در بر می‌گیرد که در قالب 20 همکرد رایج زبان فارسی و به ازای هرکدام 50 ترکیب فعلی مرکب مورد بررسی قرار گرفته و انواع طرحواره‌های معنایی مطرح و بازنمایی آن ها براساس مراحل چارچوب نظری صورت می‌پذیرد. از میان طرح واره های تصویری دو طرحواره‌ی حرکتی و حجمی در این پژوهش بررسی شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که طرحوارۀ حرکتی بسامد بیشتری نسبت به طرحواره‌ی حجمی دارد. همچنین در هر دو طرحواره، چهار همکرد بیشترین همکاری در ساخت طرحوارۀ تصویری داشتند که عبارت بودند از«کردن»،«شدن»،«رفتن»و «دادن». به طورکلی افعالی نظیر، شتافتن، گذشتن و فرستادن که بر حرکت دلالت دارند و در بازه‌های زمانی کوتاه و بلند، بسته به موضوع سخن، استفاده می‌شوند، نقشی تعیین‌کننده در ساخت طرحواره‌های تصویری حرکتی دارند.در ساخت طرحواره‌های حجمی، افعالی با دلالت بر موضوعاتی چون محتوی چیزی بودن،دردرون (دل)چیزی داشتن،در مکانی محصور بودن و مانند اینها نقش دارند.