تحلیلی بر چالش‌های حقوق رقابتی کلان‌داده‌ها

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.

doi
10.29252/jlr.2022.226773.2164
چکیده

حقوق رقابت طی سالیان اخیر، متوجه اهمیت روافزون حجم عظیمی از داده‌های متنوع و پویا در بازارهای پلتفرمی و مجازی شده است که به کمک هوش مصنوعی و فرایند یادگیری ماشینی، به اطلاعات معناداری بدل شده و گاه در خدمت مقاصد مشروع رقابتی درآمده و گاه ظرفیت خود را برای نقض هنجارهای رقابتی آشکار می‌کنند. پژوهش حاضر ضمن تبیین مفهوم دقیق کلان‌داده‌ها و کارکردهای رقابتی آن‌ها، نشان می‌دهد که چگونه کلان‌داده‌ها در قامت ابزاری برای تبانی میان رقبا به استخدام درآمده و به چه نحوی، بنگاه‌های مسلط با اتخاذ رویه‌هایی نظیر امتناع از تسهیم و دادن دسترسی تبعیض‌آمیز به کلان‌داده‌ها، مجال رقابت را برای رقبا تنگ کرده و با بهره‌گیری از ظرفیت‌ کلان‌داده‌ها، قدرت خود را به طرزی ناروا، به بازارهای عمودی یا مجاور تعمیم می‌دهند. این نوشتار همچنین نقش مهم کلان‌داده‌ها در فرایند تمرکزات را تبیین نموده و به نقد گزاره اجرای معیارهای عام رقابتی ناظر به ادغام و تملکات در حوزه کلان‌داده‌ها می‌پرداتحلیل چارچوب کنونی حقوق رقابت ایران حکایت از آن دارد که با لحن کلی، مجمل و مبهم مقررات موجود نمی‌توان چالش‌های رقابتی کلان‌داده‌ها را نظام بخشید و به‌علاوه، رهیافت‌های اتخاذی در اسناد جدید درخصوص داده‌ها، محل انتقاد جدی است. فارغ از آنکه نظام‌های پیشرفته حقوق رقابت نیز در مواجهه با پاره‌ای مسائل کلان‌داده‌ها دچار سردرگمی هستند، مهم‌ترین گام در حقوق ایران برای حل معضلات رقابتی ناشی از کلان‌داده‌ها، درک مقتضیات بازارهای مجازی و اتخاذ راهبرد رقابتی خاص این دست بازارها و عنایت ویژه به نقش کلان‌داده‌ها است.