پژوهشی در معماری ونظم هندسی واژگان شعراخوان ثالث (مطالعۀ موردی: آواز چگور، چون سبوی تشنه)

نویسندگان

1 عضوهیات علمی دانشگاه بین المللی امام خمینی

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه بین المللی امام خمینی

doi
10.30479/irpli.2022.16945.1049
چکیده

از خصوصیّات مهم شعر، تصرف در زبان است. غرابت زبانی، شعر را چون موجودی منحصربه‌فرد می‌سازد؛ ازاین‌رو شاعر برای این قصد از تکنیک‌هایی مانند نظم و پیوند واژگان در محور همنشینی که بنیان آن موسیقی واج است و نیز گزینش واژگان در محور جانشینی، بهره می‌گیرد. شگردهای زبان شاعرانه، واژگان را در شعر برجسته می‌کند و بار معنایی متفاوتی به آن‌ها می‌بخشد. یکی از روش‌ها برای ساختن زبان شاعرانه استفاده از نظم هندسی واژگان در شعر است که اخوان ثالث به گواه اشعارش، به نیکی از عهده آن برآمده است. نظم هندسی ومطالعاتی با این رویکرد در زبان شعر،از هنر معماری وارد زبان وادبیات شده وبه نوعی مطالعه ای بینارشته ای محسوب می شود.نظم هندسی شعر شامل انسجام واژگان در محور افقی و هماهنگی و یکپارچگی سطور در محور عمودی شعر است. ازاین‌رو در این مقاله تلاش شده به‌عنوان نمونه با بررسی دو شعر «آواز چگور و چون سبوی تشنه» از اخوان، انسجام و یکپارچگی و نیز نظم هندسی موجود در شعر او نشان داده شود. روش پژوهش به‌صورت مطالعه‌ آثار و منابع (کتابخانه‌ای) و بررسی سند (متن شعرهای اخوان) و فیش‌برداری و تحلیل بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اشعار او را می‌توان از دسته اشعار منسجم، یکپارچه و منظّم خواند.