ارزیابی عوامل مؤثر بر عملکرد تعاونی‌های تولید در حوزه آبریز استان خوزستان با تأکید بر مدیریت شبکه‌های آبیاری و زهکشی

نویسندگان

1 هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی خوزستان

2 کارشناس ارشد ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

3 هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی خوزستان

doi
10.22034/ajcoop.2022.258975.1629
چکیده

تعاونیها از انواع سیستم‏های مدیریت مشارکتی، محسوب می‌گردند که با فراهم آوردن سازوکارهایی موجب نقش‌آفرینی کشاورزان در تصمیم‌گیری‌ها و مدیریت کشاورزی، می‌شوند. در این راستا، تشکل‌های بهره‌برداران آب، باهدف کاهش نقش دولت و افزایش نقش مصرف‌کنندگان آب و سایر نهاد های محلی در مدیریت شبکه‏های آبیاری تشکیل‌شده و نقش کلیدی را در مصرف بهینه آب بر عهده‌دارند. این تحقیق باهدف کلی ارزیابی عوامل مؤثر بر عملکرد تعاونی‌های تولید در حوزه آبریز استان خوزستان، انجام شد. جامعه آماری این تحقیق را تمامی اعضای تعاونی‌های تولید در محدوده شبکه‌های آبیاری و زهکشی استان خوزستان تشکیل دادند(5831=N) که 361 نفر از آنان با استفاده از جدول نمونه‌گیری بارتلت و همکاران(2001) و به روش تصادفی طبقه‌ای با انتساب متناسب، انتخاب شد. نتایج حاصل از تحلیل عاملی حاکی از آن است که عوامل مؤثر بر عملکرد تعاونی‌های تولید در حوزه آبریز استان خوزستان شامل عوامل اقتصادی و مالی، اجتماعی- فرهنگی، حقوقی- سیاسی، مدیریتی و فنی می‌باشند. نتایج حاصل از تحلیل چند معیاره با استفاده از تکنیک AHPو نرم افزار Expert Choice نیز نشان داد که معیار مدیریتی در راستای موفقیت تعاونی‌های تولید استان خوزستان نسبت به سایر معیارها بالاترین اولویت را به خود اختصاص داده است و معیارهای فنی، اقتصادی و مالی، اجتماعی- فرهنگی و معیار حقوقی- سیاسی به ترتیب در اولویت‌های بعد قرار می‌گیرند. با توجه به سابقه طولانی تشکیل این نظام‌های بهره ‏برداری جمعی از منابع آب در خوزستان، شناسایی عوامل مؤثر بر عملکرد آن‌ها می‌تواند ضمن ارائه‌ی سازوکارهای مدیریتی به متولیان امر در ارتقای موفقیت تعاونی‌های مزبور مؤثر واقع گردد.