تدوین شاخصِ شفافیت شرکتهای تعاونی در ایران
نویسندگان
1 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
2 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، تهران، ایران
4 گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامهطباطبایی، تهران، ایران
doi
10.22034/ajcoop.2021.126281چکیده
اگرچه ادبیات شفافیت، عمدتاً بر «شفافیتِ حکومت» متمرکز است اما در دهههای اخیر، این مفهوم از سطحِ حکومت فراتر رفته و به شرکتهای خصوصی، تعاونی، سازمانهای مردمنهاد و خیریهها نیز تسری پیدا کرده است. حوزهی شرکتهای تعاونی، از جمله حوزههایی است که شفافیت در قالبِ مفاهیمی نظیر «حکمرانی شرکتی»، «شفافیت شرکتی» و «دادهی باز شرکتی»، در دهههای اخیر به آن ورود کرده است. هدف این پژوهش، تدوین یک شاخص برای سنجش شفافیت در شرکتهای تعاونی است. این پژوهش با اتکا به روششناسی کیفی انجام شده است. دادههای مورد نیاز از طریق مطالعات اسنادی، انجام مصاحبه با 45 نفر از خبرگان حوزه تعاون و برگزاری گروه کانونی گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه متخصصین و فعالان حوزه تعاون از جمله مدیران و کارشناسان دولتی، اعضای اتحادیهها و اتاقها و اعضای شرکتهای تعاونی است. شاخص طراحیشده، شاخص شفافیت شرکتهای تعاونی (CTI) نامگذاری شد که از 6 بُعد و 39 گویه تشکیل شده است. این شاخص، علاوه بر سنجش میزان شفافیت در شرکتهای تعاونی (در بازه 0 تا 100)، میزان بهینه یا مطلوب شفافیت را نیز، به تفکیک «هر کاربر در هر گویه»، «هر گویه»، «هر بُعد» و «میزان نهایی شاخص» تعیین میکند. در نهایت، برخی پیشنهادهای سیاستی از جمله مشارکت بازیگران عمده بخش تعاون، کاهش پیچیدگیهای بوروکراسی و آموزش تعاونگران، برای ارتقای شفافیت در بخش تعاون مطرح شده است.