واکاوی نقش توانهای محیطی کشاورزی بدون آب و کشت تعاونی جالیز در بستر دریاچۀ هامون بر توسعۀ مناطق روستایی
نویسندگان
1 جغرافیا- ادبیات- فردوسی- مشهد
2 دانشجوی ارشد جغرافیا .دانشکده ادبیات .دانشگاه زابل
3 [جغرافیا-ادبیات -دانشگاه زابل -زابل
4 هیات علمی -دانشکده جغرافیا -دانشگاه سیستان و بلوچستان -زاهدان
doi
10.22034/ajcoop.2020.125769چکیده
ارزیابی توان محیطی سرزمین به عنوان یکی از ابزارهای حرکت درراستای توسعۀ پایدار، به دنبال شناسایی و معرفی روشهای عقلایی و نظاممند در جهت مدیریت منابع و استفاده بهینه از پتانسیلهای سرزمین است. بر این اساس، هدف مطالعۀ حاضربررسی نقش توانهای محیطی کشت تعاونی دریاچۀ هامون بر توسعۀ نواحی روستایی سیستان است. این پژوهش ازحیث روش، به صورت کمی،ازنظرهدف، کاربردی و ازنظرشیوه گردآوری دادهها، ازنوع پیمایشی است.برای تعیین حجم نمونه از روش نمونهگیری کوکران (با خطای 8/0) استفاده شد و از بین 600 خانوارروستایی،تعداد120نفرازسرپرستان به طورتصافی ساده موردپرسشگری قرار گرفتند.همچنین 15 نفر از کارشناسان کشاورزی منطقه، به صورت نمونهگیری دردسترس مورد پرسشگری قرارگرفتند.روایی صوری و محتوایی سازههای پرسشنامه براساس نظر کارشناسان سازمان جهادکشاورزی و اعضای هیأت علمی دانشگاه (11 نفر) ارزیابی و تأییدشد.همچنین پایایی سازهها و همسانی درونی گویههای هرسازه نیزازطریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ موردارزیابی و برای بعد اقتصادی-معیشتی، اجتماعی، کالبدی وزیستمحیطی به ترتیب 515/0، 640/، 730/ و 660/0 درصد محاسبه شد.نتایج آزمون تیتکنمونهای نشان دادتوانهایمحیطی کشت تعاونی دریاچۀ هامون نقش بسزایی برپایداری اقتصادی واجتماعی روستاهای موردمطالعه داردبطوری که تمامی ابعاد،میانگین ابعادبالاترازمیانه نظری (3) میباشد.در این بین،عوامل اقتصادی و اجتماعی به ترتیب بامیانگین (4 درصد) و (89/3 درصد) بیشترین امتیازرا کسب نمودند.باتوجه به نتایج تکنیک رتبهبندی تحلیل رابطۀخاکستری، روستای لورگباغ با ضریب (Q= 0/909)، بهترین روستا جهت استفاده ازتوانهای محیطی میباشد. نتایج حاصل از تکنیک اِیاِچپیفازی نشان میدهد که در بین توانمندیهای شناخته شده، سطح آب زیر زمینی بالا با وزن (48/0) درصد،مهمترین توان محیطی و عامل عدم نیازبه کوددهی با وزن (3/0)درصد، کماهمیتترین عامل شناخته شد.