سفال داغدار، سفال شاخص دوره اشکانی در سیستان ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران
2 کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان
3 عضو هیأت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه زابل
doi
چکیده
سفال بهعنوان مهمترین و فراوانترین داده فرهنگی در اکثر محوطههای باستانی از اهمیت بالایی در مطالعات باستانشناسی برخوردار است. بهنحوی که بسیاری از دورهبندیهای تاریخی صورت گرفته بر مبنای مطالعات نمونههای سفالی میباشد. از اینرو شناخت سفال هر دوره و هر منطقه یکی از بنیادیترین مراحل مطالعات باستانشناسی است. در باستانشناسی دوره اشکانی اهمیت مطالعه سفال با توجه بهوجود سبکهای محلی در هر منطقه جایگاه ویژهای دارد و گونههای سفالی متنوع در مناطق مختلف هر یک بیانگر سبک و پیشرفت خاصی هستند. یکی از نمونههای خاص سفال اشکانی در منطقه سیستان، سفال با تزیینات داغدار میباشد که دارای کیفیت و ظرافت منحصر بهفردی است بهنحوی که بهندرت در دیگر مناطق ایران مشاهده میشود. این نوع سفال که دارای کیفیت مطلوب چه در مرحله ساخت و چه در مرحله پخت است، یکی از سفالهای شاخص این دورهی سیستان میباشد که کمتر در مورد آن بهصورت مجزا و مستقل پژوهش شده است. با توجه به اهمیت سفال داغدار سیستان در باستانشناسی منطقه و نقش آن در گاهنگاری دورهی اشکانی، سعی گردیده است تا با مطالعهی میدانی و کتابخانهای روند شکلگیری، تغییر و تحول و تأثیر و تأثر آن در مناطق همجوار مورد بررسی قرار گیرد. مطالعات صورت گرفته نشان میدهد که سفال با تزیین داغدارسیستان را میتوان گونه سفال شاخص محلی این منطقه دانست که در اواخر دوره اشکانی مورد استفاده سفالگران سیستانی قرار گرفت. همچنین مقایسههای گونهشناختی انجام شده، مشخص کرد که اینگونه سفالی در محوطههای غربی و مرکزی افغانستان که تحت نفوذ دولت کوشانیان بودند؛ بسیار کاربرد داشته است.
