تبیین راهکارهای حفاظتی مبتنی بر شناخت و آسیبشناسی ارزشی بازار تاریخی تبریز با تاکید بر توسعه گردشگری میراثی
نویسندگان
1 استادیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
2 استادیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
3 دانشجوی دکترای معماری، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
doi
10.30475/isau.2024.406830.2058چکیده
بازارهای تاریخی به عنوان مهمترین پدیدههای موثر در شکلگیری شهرهای ایرانی طیف وسیعی از ارزشهای به هم پیوسته را دربرمیگیرند. ارزشهای منسوب به آنها میتوانند نقش عمدهای در جهت حفاظت و توسعه گردشگری ایفا نمایند. با این وجود، عدم حفاظت شایسته از این میراث، بستر آسیب و انحطاط برخی از ارزشها و به تبع آن کاهش سطح گردشگری را فراهم ساخته است. از این روی مطالعه حاضر درصدد تبیین راهکارهای حفاظتی مبتنی بر شناخت و آسیبشناسی ارزشهای ملموس بازار تبریز با تاکید بر تقویت گردشگری میراثی برآمده است. رویکرد روششناسی تحقیق، آمیخته و شیوهی گردآوری دادهها، کتابخانهای و میدانی بوده است. گروههای آماری پرسشنامه را گردشگران و شهروندان با حجمی معادل 384 نفر و جامعهی مصاحبهشونده را30 کسبه و 15 تن از متخصصان تشکیل میدهند. ارزیابی دادههای پرسشنامه با نرمافزار SPSS و تحلیل دادههای مصاحبه بر اساس تحلیل محتوا و رویه کدگذاری و مقولهبندی انجام پذیرفت. نتایج آماره (t) موید آن است که در متغیر «ارزش شهری»، وضعیت کلیه شاخصها به جز عامل نقش شهری با میزان معناداری کمتر از 05/0 نامطلوب شناخته شد. در متغیر «ارزش معماری»، تنها شاخصِ «سازگاری» با مقدار معناداری بالاتر از 05/0 و t منفی، در شرایط نامطلوب قرار دارد. شاخصهای «ارزش زیباییشناسی» با سطح معناداری کمتر از 05/0 و t مثبت، از وضعیت مناسبتری برخوردار میباشند. نتایج منتج از مصاحبه بر یافتههای آماری صحه گذاشته و نشان میدهد که غالب ارزشهای فعلی بازار متعلق به ارزشهای زیباییشناسی بوده و بسیاری از ارزشهای سابق شهری و معماری این مجموعه میراثی دچار آسیب جدی گردیده است.