فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارتباط انسان با جنگل از آغاز خلقت منجر به شکل‌گیری دانش سنتی شده که به‌طور عمده در راستای رفع نیازهای انسان بوده است. گیاه­مردم­نگاری به بررسی دانش­های سنتی مرتبط با گیاهان در جوامع محلی پرداخته و یکی از شاخه‌های مهم آن مربوط به ارزش‌های دارویی گیاهان است. باتوجه به وجود جوامع محلی مختلف در جنگل‌های زاگرس و تنوع دانش­های سنتی در این منطقه و همچنین کمبود اطلاعات موجود در این زمینه، در پژوهش پیش­رو سعی شد دانش سنتی مرتبط با ارزش‌های دارویی گیاهان در سامان عرفی چنارکل شهرستان خرم­آباد بررسی شود. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از روش نمونه­گیری گلوله‌برفی، استفاده از مطلعین کلیدی و انتخاب هدفمند جمع‌آوری شد. براساس نتایج، 44 گونه چوبی و علفی دارویی و خوراکی (به­طور عمده میوه درختان و درختچه­ها) در منطقه شناسایی و دانش سنتی مربوط به آن­ها به­ویژه کاربرد محلی و شیوه مصرف ثبت شد. در بین اندام­های گیاهی مورد استفاده، میوه و برگ به‌ترتیب با 27 و 5/23 درصد بیشترین سهم را داشتند. 20 گونه فقط استفاده خوراکی داشتند، در حالی‌که گیاهانی که فقط مصرف دارویی داشتند، نه گونه بودند. 24 گونه (5/54 درصد) به‌صورت خام استفاده می‌شدند که عمده آن­ها یا میوه‌های خوراکی جنگلی مانند بنه و خینجوک بودند و یا مانند آب‌تره و پرسیاوش به‌صورت سبزی کاربرد داشتند. نتایج این پژوهش تأیید کرد که جوامع محلی به‌خوبی با ارزش دارویی و خوراکی گیاهان بومی منطقه آشنا هستند، منتهی تلفیق دانش سنتی غنی روستائیان و عشایر با مبانی حفظ و پایداری اکوسیستم موضوعی است که باید مورد توجه جدی قرار گیرد.