بررسی وضعیت تعاونی‌های مشاع کشاورزی شهرستان کیار استان چهارمحال و بختیاری از دیدگاه بهره‌برداران

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه جغرافیا ، دانشگاه یزد،

doi
10.22034/ajcoop.2019.84482
چکیده

هدف از انجام این تحقیق بررسی عملکرد و شناخت آثار شکل‌گیری تعاونی‌های مشاع بر ویژگی‌های اقتصادی، اجتماعی و ... در شهرستان کیار از توابع چهارمحال و بختیاری بود. در این زمینه، تعاونی‌های مشاع شهرستان کیار، شامل 28 تعاونی و 126 بهره بردار، بررسی شدند. روش جمع‌آوری اطلاعات این تحقیق کتابخانه‌ای و میدانی بود. در روش میدانی، با استفاده از پرسش‌نامه، تمامی تعاونی‌های شهرستان سرشماری شدند. روش این تحقیق توصیفی – تحلیلی بود و از آزمون‌های t تک نمونه‌ای برای مقایسة میانگین شاخص‌های تعاونی‌ها با شاخص‌های استان، و کای اسکوئر و همبستگی پیرسون برای مقایسة میانگین شاخص‌های تعاونی‌های شهرستان نسبت به هم استفاده شد. نتایج نشان داد اراضی بهره‌برداران این تعاونی‌ها خرد و پراکنده است به طوری که متوسط سرانه اراضی 3 هکتار و پراکندگی آن در 5 نقطه است. بهره‌وری منابع آب تعاونی‌ها شرایط مطلوبی ندارد و تنها 15 درصد تعاونی‌ها از شیوه‌های نوین آبیاری استفاده می کنند. از نظر اقتصادی، رضایتمندی از شاخص‌های بهبود اشتغال، کیفیت اراضی، رضایت از نحوة تقسیم آب و رضایت از تقسیم اراضی بالاتر از میانگین کل (5/2) است و بر عکس، در زمینة استفاده بهینه از منابع آب، رضایت‌مندی از درآمدها و هزینه‌ها، میزان خسارت‌ها و ... کمتر از میانگین کل (5/2) است. در زمینة اجتماعی، عملکرد تعاونی‌ها نسبتاً مناسب ارزیابی شد به طوری که طبق نظر بهره‌برداران، شاخص‌های دریافت زمین توسط افراد واجد شرایط، افزایش همبستگی اجتماعی، جلوگیری از مهاجرت و ... بالاتر از میانگین کل (5/2) و شاخص‌های اشتغال زنان و مشارکت مالی اعضای تعاونی نزدیک به میانگین هستند. از نظر کالبدی – فیزیکی نیز عمده شاخص‌ها از جمله رضایت از فاصله تعاونی تا روستا، مکان‌یابی شرکت تعاونی، رضایت از راه دسترسی و ... مناسب ارزیابی شدند و پاسخ‌ها بالاتر از میانگین کل (5/2) بوده است. در مجموع، میانگین شاخص‌های اجتماعی برابر با 2/3، میانگین شاخص‌های اقتصادی معادل  3/2 و میانگین شاخص‌های کالبدی - فیزیکی برابر با 1/3 ارزیابی شد.