بررسی اثرات تفرج بر شاخص‌های تنوع گونه‌ای گیاهی و مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی خاک پارک جنگلی گمبوعه اهواز

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران ‏

2 کارشناسی ارشد علوم محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، اهواز، ایران ‏

3 استادیار گروه علوم محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران ‏

doi
10.30466/jfrd.2021.121100
چکیده

به­منظور بررسی اثر تفرج بر تنوع گونه­ای گیاهی و مشخصه­های ادافیکی، این پژوهش در پارک جنگلی گمبوعه اهواز به مساحت 60 هکتار در سال 1398 انجام شد. به­این منظور از روش نمونه­برداری با استفاده از ترانسکت خطی به طول 300 متر و برداشت قطعات نمونه به­طور تصادفی در فواصل 50 متری از هم استفاده شد. برای بررسی پوشش درختی و درختچه­ای در دو منطقه تفرجی و بدون تفرج به تفکیک 24 قطعه نمونه 20×20 متر (400 مترمربعی) و در مرکز هر پلات به­منظور بررسی پوشش علفی، قطعات نمونه 8×8 متر (64 مترمربعی) پیاده شد. در این پژوهش 28 گونه گیاهی شناسایی شد. آنالیز تطبیقی متعارف (CCA) نشان داد، منطقه شاهد و منطقه تحت تفرج هر کدام تشکیل یک گروه بوم شناختی مجزا را در منطقه داده­اند. از نظر ترکیب گونه­های گیاهی بیشترین مقدار شاخص­های تنوع­گونه­ای سیمپسون (023/0±33/0)، شانون-وینر (012/0±44/0) و شاخص یکنواختی شانون-وینر (003/0±6/0) و غنای گونه­ای گیاهی (61/0±9/2) در منطقه شاهد برآورد شد. بررسی شرایط ادافیکی نشان داد تفرج نتوانسته تأثیری بر بافت خاک داشته باشد اما مشخصه­هایی نظیر تخلخل، ازت، پتاسیم، فسفر و ماده آلی تحت تأثیر تفرج کاهش یافته و مشخصه­های وزن مخصوص ظاهری، رطوبت اشباع، هدایت الکتریکی و آهک افزایش معنی­داری را نشان دادند. نتایج حاصل از این پژوهش مبین این نکته است که تفرج بدون رعایت معیارهای فنی و علمی می­تواند موجب کاهش تراکم و تنوع پوشش­گیاهی علفی شده که خود می­تواند آثار مخربی در رویشگاه داشته باشد.