بررسی اثرات تفرج بر شاخصهای تنوع گونهای گیاهی و مشخصههای فیزیکی و شیمیایی خاک پارک جنگلی گمبوعه اهواز
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران
2 کارشناسی ارشد علوم محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، اهواز، ایران
3 استادیار گروه علوم محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران
doi
10.30466/jfrd.2021.121100چکیده
بهمنظور بررسی اثر تفرج بر تنوع گونهای گیاهی و مشخصههای ادافیکی، این پژوهش در پارک جنگلی گمبوعه اهواز به مساحت 60 هکتار در سال 1398 انجام شد. بهاین منظور از روش نمونهبرداری با استفاده از ترانسکت خطی به طول 300 متر و برداشت قطعات نمونه بهطور تصادفی در فواصل 50 متری از هم استفاده شد. برای بررسی پوشش درختی و درختچهای در دو منطقه تفرجی و بدون تفرج به تفکیک 24 قطعه نمونه 20×20 متر (400 مترمربعی) و در مرکز هر پلات بهمنظور بررسی پوشش علفی، قطعات نمونه 8×8 متر (64 مترمربعی) پیاده شد. در این پژوهش 28 گونه گیاهی شناسایی شد. آنالیز تطبیقی متعارف (CCA) نشان داد، منطقه شاهد و منطقه تحت تفرج هر کدام تشکیل یک گروه بوم شناختی مجزا را در منطقه دادهاند. از نظر ترکیب گونههای گیاهی بیشترین مقدار شاخصهای تنوعگونهای سیمپسون (023/0±33/0)، شانون-وینر (012/0±44/0) و شاخص یکنواختی شانون-وینر (003/0±6/0) و غنای گونهای گیاهی (61/0±9/2) در منطقه شاهد برآورد شد. بررسی شرایط ادافیکی نشان داد تفرج نتوانسته تأثیری بر بافت خاک داشته باشد اما مشخصههایی نظیر تخلخل، ازت، پتاسیم، فسفر و ماده آلی تحت تأثیر تفرج کاهش یافته و مشخصههای وزن مخصوص ظاهری، رطوبت اشباع، هدایت الکتریکی و آهک افزایش معنیداری را نشان دادند. نتایج حاصل از این پژوهش مبین این نکته است که تفرج بدون رعایت معیارهای فنی و علمی میتواند موجب کاهش تراکم و تنوع پوششگیاهی علفی شده که خود میتواند آثار مخربی در رویشگاه داشته باشد.