فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شیوع بیماری کووید 19 در ارتباط با حقوق محیط زیست، از ابعاد مختلف قابل بررسی است. از لحاظ نظری نشان‌دهندۀ ریشه‌های عمیق بحران فلسفی، اخلاقی و حقوقی انسان در مواجهه با طبیعت است. از لحاظ عملی نقش حقوق محیط زیست در پیشگیری از شیوع بیماری‌های مشترک «انسان- حیوان» را یادآورمی‌شود. از لحاظ آثار زیست محیطی، دو چهرۀ متفاوت مثبت و منفی در محیط زیست طبیعی و انسانی از خود نشان داده است. در سویۀ مثبت، شیوع این بیماری به صورت موقت، باعث ارتقای کیفیت محیط زیست شهری (آلودگی هوا، صوت، مصرف سوخت) شده و نسبت به حیوانات، باعث منع تجارت و فروش و مصرف گوشت حیوانات وحشی گردیده است. در سویۀدوم، آثار منفی این بیماری بر موضوعاتی چون انباشت پسماندهای پزشکی، مصرف بی‌رویۀ آب و تعلیق مقررات زیست محیطی نسبت به شرکت‌ها اثر گذاشته است. در این نوشتار سعی شده است برخی ابعاد زیست محیطی فوق، از منظر دانش حقوق محیط زیست تحلیل و ارزیابی شود. سئوال اساسی این است که با توجه به آثار و زمینه‌های زیست محیطی شیوع این بیماری، نظام حقوق محیط زیست نیازمند چه تحولی می‌باشد و چه واکنش حقوقی پیشگیرانه‌ای لازم و ضروری است. فرض اساسی این مقاله بر این مبنا استوار است که ضرورت دارد انسان‌ها در لایۀ فلسفی- حقوقی به بازبینی مناسبات خود با طبیعیت و حیوانات بپردازند و در سطح عملی با شیوع این بیماری اتخاذ برخی تدابیر حقوقی لازم می‌نماید.