جایگاه سرمایۀ اجتماعی در ارتقای تعلق مکانی (مورد مطالعه: مناطق روستایی شهرستان زابل)

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد توسعة کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دکتری ترویج کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22059/jscm.2016.59966
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه سرمایة اجتماعی در ارتقای تعلق مکانی در بین مردم روستایی انجام گرفت. این تحقیق شامل پیمایش پرسشنامه‌‌ای بود. جامعة آماری پژوهش شامل همة سرپرستان خانوارهای روستایی شهرستان زابل به تعداد 26010 نفر بود که از بین آن‌ها 310 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای با انتساب متناسب در میان هشت روستای مورد مطالعه انتخاب شدند. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه براساس نظر کارشناسان محلی و استادان دانشگاهی تأیید شده، و پایایی آن از طریق محاسبة ضریب آلفای کرونباخ برای مقیاس‌های مختلف تأیید شد. طبق یافته‌های تحقیق، نزدیک به 24 درصد پاسخ‌گویان دارای تعلق مکانی کم، 49 درصد دارای تعلق مکانی متوسط، و 27 درصد دارای تعلق مکانی زیاد بودند.با توجه به ضرایب همبستگی، بین سرمایة اجتماعی و تعلق مکانی پاسخ‌گویان رابطة معنادار وجود دارد.نتایج تحلیل مسیر نشان داد سرمایة اجتماعی بیشترین تأثیر را بر تعلق مکانی دارد (با میزان تأثیر کل 268/0+). متغیرهای وضعیت شغلی (249/0+)، بهره‌مندی از خدمات (207/0+)، عضویت در نهادهای روستایی (197/0+)، طول اقامت در روستا (195/0+)، مهاجرت اعضای خانواده (188/0-)، و رضایت از زندگی (156/0+) در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. در مجموع، براساس یافته‌های تحقیق، بهره‌گیری از راهبردهای مشارکتی در راستای ارتقای سرمایة اجتماعی و پیشبرد توسعة یکپارچۀ محلی می­تواند به افزایش تعلق مکانی و سکونت پایدار در مناطق روستایی شهرستان زابل منجر شود.