فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

احمد غزّالی از صوفیان بزرگ قرن پنجم و ششم هجری است که نحله‌های مختلف تصوّف از جهان‌نگری و تعلیمات او به‌گونه‌های مستقیم و غیرمستقیم بهره برده‌اند. وی به اعتقاد اکثر اهل عرفان علاوه بر علوم ظاهری به علوم باطنی نیز مسلّط بوده و در عرصۀ عرفان عملی از راه‌پیمودگان این مسلک محسوب می‌شده است. تعمّق در آثار احمد غزالی آشکار می‌کند که وی نظریات بدیعی در خصوص مبانی عرفان نظری و تعلیمات فراوانی در مورد سیر و سلوک عرفانی ارائه کرده است و با این تمهید، توانسته متناسب با کشفیات درونی خود، برنامۀ جامعی برای سالکان ارائه دهد. این جستار که مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است و با روش توصیفی – تحلیلی انجام شده است، با تکیه بر مجموعه‌های رسا لة الطیور، مکاتبات، رسالۀ عینیه و وصایا، دیدگاه‌های احمد غزّالی را در خصوص سلوک عرفانی و نکات و بدایع تعلیمی آن بررسی می‌کند. نتیجۀ پژوهش حکایت از آن دارد که احمد غزالی در کتاب رسا لة الطیور، سفر سالکان را به بارگاه معبود، به صورت تمثیلی و با حالت نمادین بیان کرده و در این حکایت از استغنای حق، لطف الهی، مرتبۀ فنا، جذبۀ الهی و عنایت نیز سخن گفته است. علاوه بر رسا لة الطیور، وی در دیگر آثار ذکر شده، از نفحات الهی، اغتنام وقت، خرق حجب، ذکر حق، مشتهیات نفسانی و طرد دنیا، پندار پاکی و محک عدل الهی مطالبی آورده است.