ماشین‌نوشته‌ها: پدیده‌ای در حد خرده ژانر در ادبیّات

نویسندگان
doi
10.29252/kavosh.2024.20606.3476
چکیده

ابیات و عباراتی که از فرهنگ و ادبیّات رسمی و عامه بر بدنه ماشین (خودرو) به عنوان شاخصه­­ ای از جهان مدرن، نوشته می ­شود شاید بتوان آن را گونه ­ای مواجهه جهان مدرن و سنتی یا خوانش عامه از فرهنگ و ادبیّات دانست که در این خوانش، ادبیّات ­رسمی، گاه از قالب، نوع و سبک خود جدا شده، در فضایی متفاوت نمود می­یابد. این پژوهش می­کوشد با نظری به مباحث  ژانر، نشانه‌شناسی لایه­ای و آراء کسانی مانند کریستوا ( Kristeva ) و دبور ( Debord )، فلسفه شکل­ گیری خودرو­نوشته ­ها را جستجو کند و ضمن مقایسه آن با برخی انواع فرعی و هنر اجرا ( Performance art )، ماشین نوشته ­ها را به مثابه خرده‌ژانر تحلیل و تبیین کند. نتایج نشان داد ماشین­ نوشته­ ها به مثابه خوانشی از فرهنگ و ادبیّات، به همراه لایه دیداری متن (زمینه و بافت) و شاخصه­ های صنفی، همچنین با توجه به ویژگی­ ها و نشانه‌های نزدیک یا تقریباً همسان با گونه ­های کلاسیک و نو، خود در هیأت یک خرده‌ژانر شکل گرفته است. در عین حال، با توجه به پیوستگی خودرو­نوشته­ ها با بدنه خودرو، درباره این سازواره متن، از منظر کریستوا می ­توان گفت ماشین‌نوشته‌ها، تلاش برای غلبه بر خویشکاری ماشین (نماد جهان مدرن و کالایی‌شدگی) به عنوان امر نمادین ( Symbolic ) و بازگشت به فرهنگ و ادبیّات به مثابه امرنشانه ­ای ( Semiotic ) است.