تأثیر ویروس کرونا بر دادرسی‌های کیفری؛ فرصت‌ها و چالش‌ها

نویسندگان
doi
10.29252/jlr.2022.226834.2171
چکیده

در حقوق کیفری ماهوی و شکلی، به‌ویژه آیین دادرسی کیفری، هدف قانون‌گذار در تقنین و تصویب مقررات جدید، با امعان نظر به شرایط مستحدثه، تسهیل امور در فرایند کیفری است؛ به‌نحوی‌که حقوق اصحاب دعوا رعایت گردد. البته در این خصوص، با توجه به اصول حقوقی، قانون‌گذار توجه خاصی به متهم دارد تا از حقوق وی حمایت کند. در حال حاضر، نظر به همه‌گیری گستردۀ ویروس کووید 2019 و خطرات آن بر امنیت عمومی و سلامت فردی و اجتماعی شهروندان، برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی به منظور پیشگیری از ابتلای هموطنان به این ویروس امر ضروری است. به همین خاطر، وظیفۀ همۀ قوا و دستگاه‌های اجرایی است تا اقدامات لازم و شایسته‌ای در این زمینه را معمول دارند. همه‌گیری این ویروس و نگرانی مردم از ابتلای به آن تأثیرات بسیاری را بر روند دادرسی کیفری و همچنین نحوۀ حضور اصحاب دعاوی در مجموعۀ دادگستری‌ها و پیگیری پرونده‌هایشان داشته است. به همین منظور قوه قضائیه، مسئولان و مدیران قضایی پیرامون دادرسی‌های کیفری، تدابیری اندیشیده و بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های ویژه‌ای را صادر کرده‌اند. نظیر بخشنامه‌ای که معاون اول قوۀ قضائیه به منظور تعویق زمان رسیدگی دادگاه‌ها تا پایان فروردین ۹۹ خطاب به تمام واحد‌های قضایی و اداری قوه قضائیه صادر کرد. علاوه بر این، ظهور و گسترش این بیماری در کشور، فرصتی را برای سیاست‌گذاران قضایی فراهم ساخته است تا همگام با تحولات مطرح در کشورهای پیشرفته، نظام قضایی خویش را متحول کند. از جملۀ این فرصت‌ها و ظرفیت‌های قانونی می‌توان به نظارت الکترونیکی بر محکوم، دادرسی الکترونیک و سازوکارهای آن اشاره کرد.