تحلیلی بر مدیریت پیامبر اسلام (ص) در جریان بحران غزوه بنیالمصطلق بر مبنای الگوی تحلیلی سوات
نویسندگان
1 دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه اراک، اراک، ایران
3 دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران
doi
10.22034/hsow.2026.2066729.1631چکیده
غزوه بنیالمصطلق، به عنوان یکی از وقایع تأثیرگذار در تاریخ صدر اسلام در کنار ابعاد نظامی، حاوی بحران اجتماعی عمیقی ناشی از تحریکات جریان نفاق بود. در این میان، پیامبر اسلام (ص) با بهرهگیری از عقلانیت دینی، تدابیر راهبردی و شناخت دقیق از ساختار اجتماعی جامعه اسلامی، توانست این بحران را به شکلی مناسب مدیریت نماید.پژوهش حاضر با استفاده از الگوی تحلیلی سوات (SWOT) که مبتنی بر چهار محور قوت، ضعف، فرصت و تهدید است، بهدنبال پاسخگویی به این پرسش است که در مواجهه با بحران مزبور، پیامبر اسلام (ص) چگونه برخورد کرد و آن را مدیریت نمود؟ یافتههای پژوهش حکایت از آن دارد که پیامبر (ص) با اتکا به نقاط قوتی همچون مشروعیت الهی، وحدتبخشی شخصیتی و انسجام روانی یاران، توانست از فرصتهایی نظیر نزول آیات افشاگر نفاق، فضای پیروزی نظامی و همراهی عاطفی برخی یاران بهرهبرداری کند؛ و تهدیدهای جدیای نظیر وقوع جنگ داخلی، تضعیف وحدت اجتماعی و بیاعتمادی عمومی را مهار نماید. همچنین به نظر میرسد به واسطهی عملکرد بههنگام پیامبر (ص) در جریان بحران مذکور، ضعفهایی مانند نفوذ اجتماعی عبدالله بناُبی و منازعات قبیلهای حلنشده با رویههایی نظیر تغییر میدان بحران و اجتناب از برخورد مستقیم جبران شد.
