فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مشروعیت حکومت صفویان یکی از مسائل مهم در تاریخ سیاسی و مذهبی ایران است که به شیوه‌های مختلفی توجیه و تقویت شده است. صفویان، با تأکید بر مفاهیم دینی، تاریخی و ایدئولوژیک، سعی داشتند جنگ‌های خود علیه ازبکان، رقیب مذهبی خود، را مشروع جلوه دهند. یکی از مهم‌ترین ابزارهای آنان، استفاده از آموزه‌های اسلامی مانند آیات قرآن و احادیث بود که در قالب مفاهیمی چون "جهاد مقدس" و "دفاع از تشیع" تبیین می‌شد. این پژوهش با تمرکز بر این رویکرد آیه‌نگارانه، به بررسی مسئله اصلی می‌پردازد که تاریخ‌نگاران صفوی چگونه با استفاده از آیات قرآن، جنگ‌های شاه اسماعیل با ازبکان را روایت کرده‌اند و این شیوه چه تأثیری بر مشروعیت حکومت صفوی و شکل‌گیری هویت شیعی آنها داشته است؟ این پژوهش با استفاده از روش توصیف وتحلیل، محتوای کیفی متون تاریخی صفوی را مورد بررسی قرار داده است. یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد که تاریخ‌نگاران صفوی با استفاده از آیات قرآن، روایت‌هایی را ایجاد کرده‌اند که در آن، شاه اسماعیل به‌عنوان رهبر الهی معرفی شده و ازبکان به‌عنوان دشمنان دین و مخالفان نظم الهی ترسیم شده‌اند. این رویکرد نه‌تنها به مشروعیت‌بخشی حکومت صفوی کمک کرده، بلکه در تقویت هویت شیعی و ایجاد گفتمان سیاسی-مذهبی مؤثر بوده است.