نقش سکاها در نبرد ارشک دوم با آنتیوخوس سوم

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ دکتری تخصصی، گروه تاریخ ایران باستان، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/hsow.2025.2056630.1608
چکیده

   در سال 210 ق.م آنتیوخوس سوم، احتمالاً در واکنش به هجوم ارشک دوم به ماد، لشکرکشی خود به ایران را آغاز کرد؛ ارشک از مقابل او به ­تدریج به پارت و سپس گرگان عقب نشست و در یکی از شهرهای این سرزمین محاصره شد. دربارۀ این نبرد دو دسته منبع با دو رویکرد متفاوت وجود دارند؛ نخست که تنها شامل پُلوبیوس می­ شود، هرچند به طور کامل به دست ما نرسیده، چنان­که پیدا است با جانب­داری از آنتیوخوس نتیجه را به سود او می­ نمایاند؛ و دیگری، که شامل روایات تروگوس/ یوستینوس و مالالاس می­ شود، نتیجۀ نبرد را پیمان دوستی میان ارشک و آنتیوخوس می ­داند. هرچند، جز گزارش پلوبیوس، در منابع نام­برده در این جنگ سخنی از سکاها در میان نیست و گزارش پلوبیوس نیز مبهم است، با واکاوی منابع می­توان به نقش تعیین ­کنندۀ سکاها در این جنگ پی برد. بنابراین، پرسش اصلی این خواهد بود که سکاها در نبرد ارشک دوم و آنتیوخوس سوم چه نقشی داشتند؟ یافته ­های پژوهش نشان خواهد داد که اقوام سکایی آپاسیاک، داهه و احتمالاً آلان ها و دربیک ­ها در مرحلۀ آخر نبرد از ارشک پشتیبانی کرده و نتیجه را به سود او تغییر داده ­اند.