بازتاب جنگ‌های سلطان ملکشاه سلجوقی در قصاید امیر معزی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

doi
10.22034/hsow.2025.2042042.1570
چکیده

ملکشاه سلجوقی که یکی از مقتدرترین سلاطین این سلسلۀ حکومتی بوده، در تاریخ بیست‌سالۀ حکومت خود نبردهای پیروزمندانۀ متعددی داشته است. این جنگ‌ها و فتوحات از مضامینی است که مورد توجه امیرمعزی، ملک‌الشعرای دربار ملکشاه، قرار گرفته است. در این پژوهش بازتاب جنگ‌های ملکشاه در قصاید امیر معزی بررسی و با استفاده از شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی به این پرسش‌ها پاسخ داده خواهد شد: 1. شیوۀ انعکاس جنگ‌های ملکشاه در قصاید معزی چگونه است؟ 2. معزی در توصیف جنگ‌های ملکشاه به چه جزئیاتی پرداخته است؟ دستاورد پژوهش  نشان می‌دهد که جنگ‌های ملکشاه در قصاید معزی به دو شیوه انعکاس یافته است: الف) قصاید مدحی‌ که در آنها به جنگ‌ها و رشادت‌های ملکشاه نیز اشاره شده است؛ ب) قصایدی که به‌منظور تهنیت پیروزی ملکشاه در جنگ سروده شده است. برخی از جزئیاتی که از جنگ‌های ملکشاه در قصاید معزی انعکاس یافته عبارتست از: شجاعت و خصم‌ستیزی ملکشاه، پیروزی‌های پی‌درپی ملکشاه و بسط گسترۀ حکومت سلجوقیان به دلیل این پیروزی‌ها. معزی با پرداختن به این جزئیات کوشیده است شجاعت ملکشاه و سپاهیان او در جنگ با دشمنان و مخالفان، سیاست سلطان سلجوقی در توجه به توان نظامی و استراتژی‌های او در مواجهه با دشمنان را ترسیم کند.