بررسی عوامل مؤثر بر تحولات تاریخی قلعهها در آذربایجان عصر ناصری (نمونه موردی: قلعه بدلبو ارومیه)
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
10.22034/hsow.2025.2008923.1499چکیده
باتوجه به موقعیت مرزی شهر ارومیه شاهد ساخت قلعههای متعدد در اطراف شهر در دورههای مختلف میباشیم. یکی از قلعههای شهر ارومیه قلعه بدلبو است. این پژوهش کیفی با استفاده از روش تحقیق تفسیری- تاریخی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این سؤال است که ریختشناسی قلعه بدلبو ارومیه در دوران قاجار به چه صورتی بوده و چه عواملی بر ساخت آن تأثیرگذار بوده است؟ نتایج حاکی از این است که قلعه بدلبو ارومیه در دوره قاجار، از بناهای حاکمنشین محلی بوده که ادارهی آن تحت نظر خاندان افشار بوده است. این مجموعه به دلیل جلوگیری از حمله اشرار، نظارت بر مالکین و بهرهبرداری از قابلیتهای کشاورزی و اخذ عوارض از ایلات ساخته شده است. ویژگیهای معماری این قلعه عبارتند از: استفاده از حیاط مرکزی برای مجموعه، استفاده از باروی خشتی با تعبیه کنگرههایی بر روی آن، استفاده از برج دفاعی، داشتن کاربری حکومتی و مسکونی، برونگرا بودن کوشک اربابی و اشرافیت آن بر مناظر اطراف، استفاده از عناصر معماری غربی مانند قوسهای نیم دایرهای، سقف شیروانی و شومینه در کوشک، ساخت برجهای دو طبقه چند ضلعی، استفاده از ایوان با ستونهای چوبی و استفاده از نمای آجری در بنا.