بررسی و تحلیل نقش امیران سلجوقی در تداوم جنگهای جانشینی(میان سلطان برکیارق و ملک محمد) بر اساس نظریه انتخاب عقلانی
نویسندگان
1 استادیارگروه آموشی تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران
doi
10.22034/hsow.2025.2039548.1565چکیده
«انتخاب عقلانی»، مدلی ساده و پرکاربرد در تبیین رفتار آدمی است که در این پژوهش برای بررسی عملکرد امیران سلجوقی در جنگهای جانشینی که میان فرزندان سلطان ملکشاه روی داد، به کار رفته است. فهم نقش مسلط این امیران در بحرانآفرینی سیاسی با تلقی آنها به عنوان تصمیمگیرندگان عاقل امکان پذیر میگردد. امیران سلجوقی، کنشگران هدفمندی بودند که با استقلالطلبی در حکومت ولایات خویش، به مرور پتانسیل لازم را برای دخالت در امور سیاسی به دست آوردند. این پژوهش، با به کارگیری روش توصیفی ـ تحلیلی در پی آزمون این پرسش است که نقش منفعتطلبی امیران سلجوقی در تداوم جنگهای جانشینی میان سلطان برکیارق و ملک محمد چه بود؟ نفعطلبی امیران، موجب چیرگی عقلانیت ابزاری بر عقلانیت ارزشی آنها گردید و این امر، بر تصمیمگیری جمعی (مدل بازی) و فردی این امیران در تقابل جبهه دو برادرـ سلطان برکیارق و ملک محمد ـ، راهبردهای جنگ و نتایج آن تاثیر گذاشت. این رفتارهای بیش خواهانه، تداوم بحرانهای جانشینی را به صورت جنگهای پنجگانه به دنبال داشت.