پیامدهای مهاجرت قبایل عرب جنوبی، به بخشهایی از نواحی مرکز و شمالی جزیرةالعرب (با تأکید بر نقش حارث بن عَمْرو کِنْدی در حمله نظامی به ایران ساسانی)
نویسندگان
1 دکترای تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه آزاد مشهد، مشهد، ایران
2 استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، مشهد، ایران
doi
10.22034/hsow.2025.563355.1456چکیده
پارهای از گزارشهای تاریخی، بیانگر نوعی همکاری نظامی میان برخی پادشاهان تبابعه حمیری و بعضی ملوک قبایل جنوبی جزیرةالعرب، همچون حارث بن عَمْرو کِنْدی است که بهمنظور پیشروی در بخشهایی از مرزهایغربی ساسانیان با یکدیگر متّحد شدهاند. از آنجا که برخی پژوهشگران معتقدند، نسبت دادنِ یکچنین اقداماتی به این دسته از پادشاهان حمیری، آنهم در روزگاری که امپراطوری مقتدری چون ساسانیان بر ایران حاکمیت داشته، افسانههایی است که عربهای جنوبی ساختهاند، نگارندگان بر آنند تا با روش توصیفی- تحلیلی و مراجعه به منابع تاریخی- جغرافیایی و توجه به پارهای از جدیدترین پژوهشها، به اینسؤالات پاسخ دهند که آیا دامنه این پیشرویها به ایران دورهی ساسانی هم رسیده است؛ و اگر چنین بوده، در چه زمان و مکانی واقع شده و چه نتایجی را به دنبال داشته است؟ در پاسخ میتوان گفت، برخلاف برداشتهایناتمام گذشته، اگر از فرضیههایی که پیشرویهای نظامی تبابعه را تا حدود مرزهای تبّت و چین نادرست شمرده بتوان صرفنظر کرد، به احتمال بسیار، از پیشرویهای موقّتی در بخشهایی از مرزهایغربی ایران نمیتوان به سهولت گذشت. همچنین نشان میدهد که پیشرویهای نظامی این دسته از قبایل عرب در قسمتهایی از نجف و بعضی روستاهای کوفه و حیره تا رومیه صورت گرفته و از مدائن سبعه ایران ساسانی نیز فراتر رفته و تا زمان انوشیروان (579-531م) در بخشهای وسیعی از مرزهایغربی ساسانیان، پیوسته به عنوان یک عامل تهدید و تخریب مطرح بوده است.
