تأثیر انواع خاکپوش مایع بر نرخ رواناب و هدررفت خاک سطوح شیبدار
نویسندگان
1 دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 دانشجوی دکتری مدیریت جنگل، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
3 دانشجوی دکتری مدیریت جنگل، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
doi
10.30466/jfrd.2021.121005چکیده
هدف از این پژوهش بررسی اثر انواع خاکپوش مایع بر نرخ رواناب و هدررفت خاک دامنهها و سطوح شیبدار است. بدین منظور 13 نوع تیمار خاکپوش مایع متشکل از پلیاکریلآمید، ملاس نیشکر، خردهچوب، بذر فستوکا و لاشه کاه همراه با آب و تیمار خاک لخت بهعنوان شاهد در قطعهنمونههای چوبی به ابعاد 6/0 متر عرض، 2/1 متر طول و 1/0 متر عمق با شیب 3:1 مستقر شدند. 60 روز بعد از انجام تیمارها، شبیهسازی باران با شدت 50 میلیمتر در ساعت بهمدت 15 دقیقه از ارتفاع سه متری روی قطعهنمونهها اجرا و رواناب خارج شده از قطعهنمونهها در هر پنج دقیقه برداشت شد. نرخ رواناب بر حسب درصد، غلظت رسوب یا گلآلودگی بر حسب گرم در لیتر و نرخ هدررفت خاک بر حسب گرم در مترمربع محاسبه شد. بررسی جریان رواناب در بازه زمانی 15 دقیقه نشان داد که پیک رواناب در 5 دقیقه اول شبیهسازی باران بهوقوع پیوست. همچنین نتایج نشان داد که تیمارهای خردهچوب با بذر (WM+S) و خاکپوش خردهچوب با بذر و پلیاکریلآمید (WM+S+P) بهترتیب نرخ رواناب را 4/77 و 7/73 درصد کاهش دادند. کمترین مقدار هدررفت خاک نیز با 82/89، 46/87 و 90/83 درصد کاهش بهترتیب برای تیمار WM+S+P، خاکپوش خردهچوب با بذر و ملاس نیشکر (WM+S+M) و خاکپوش لاشه کاه با پلیاکریلآمید و بذر (SM+S+P) بهثبت رسید. بدینترتیب پلیاکریلآمید، ملاس و بذر فستوکا بهعنوان مکمل خاکپوشها توانستند عملکرد آنها را بهطور قابلملاحظهای افزایش دهند.