تحلیلی بر نبرد حرّان با تکیه بر نظریه‌های جامعه‌شناسی جنگ

نویسندگان

1 استادیار گروه ایرانشناسی و تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

2 کارشناس ارشد تاریخ، گروه ایرانشناسی و تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

doi
10.22034/hsow.2024.2008617.1498
چکیده

نبرد حرّان اولین برخورد نظامی میان اشکانیان و رومیان در قرن اول ق.م بود. در این جنگ علی­رغم برتری­هایی که رومیان در حوزه­ی تجارب نظامی، تجهیزات، فنون و نفرات داشتند، متحمل شکست سنگینی شدند. از آنجا که این شکست در روابط سیاسی و نظامی آتی رومیان و اشکانیان بسیار تأثیرگذار بود، بررسی جامعه­شناختی این جنگ اهمیت پیدا می­کند. آنگونه که جامعه­شناسان جنگ در پژوهش­های خود پیرامون جنگ­ها، عوامل زمینه ساز جنگ، پدیده­ی جنگ و پیامدهای جنگ را بررسی می­کنند، این پژوهش برآنست تا خود پدیده­ی جنگ حرّان را با اتکاء بر نظریات برخی جامعه شناسان حوزه­ی جنگ و با روش توصیفی- تحلیلی بررسی کند. یافته­های این پژوهش نشان می­دهد مطابق نظریات جامعه­شناسان جنگ، ضعف روحیه نیروهای رومی ناشی از عواملی چون تأثیرپذیری سربازان رومی از گروه­های نفوذ خارج از ارتش، برخی باورها و اعتقادات ماورایی رومیان و اشتباهات فردی فرماندهی، منجر به شکست آنان گردید. در مقابل، قوت فرماندهی سپاه اشکانی در به­کارگیری استراتژیِ جنگ روانی با تاکتیک­ها یا راهبردهایی چون تخریب اراده و توانایی رومیان برای مبارزه، محروم ساختن رومیان از پشتیبانی متحدان­شان و کسب اطلاعات نظامی از طریق  بهره گرفتن از عوامل نفوذی، زمینه­ساز پیروزی اشکانیان شد.