فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران در دوره قاجار از داشتن ارتشی منظم، منسجم، حرفه­ای و کارآزموده محروم بود. در حالی که برای سالیانی دراز با مخاطرات جدی سرزمینی و فراسرزمینی دست و پنجه نرم می­کرد و هر از چندی با تهاجمی خارجی یا شورش و آشوبی داخلی روبه­رو بود. در آن شرایط هسته مرکزی و اصلی ارتش قاجار را عناصر جنگجوی ایلی و محلی تشکیل می­داد. ارتش مزبور از ده­ها فوج تشکیل می­شد که هرکدام از آنها به ولایت یا ایالتی خاص تعلق داشتند. تکلیف افواج در زمان حمله خارجی روشن بود، اما پرسش این است که واحدهای نظامی مورد نظر در زمان صلح و آرامش از چه وظیفه یا وظایفی برخوردار بودند و مأموریت­شان چه بود؟ برای پاسخ به این پرسش در مقاله­ی حاضر برخی از مأموریت­های دوره صلح یکی از افواج ارتش یا قشون قاجار به نام فوج کَمَرَه بررسی شده است. فوج مزبور مانند سایر افواج با آموزش­های بسیار محدود عمدتاً در دو نوع مأموریت به خدمت گرفته می­شد؛ یکی مأموریت مرزداری و دیگری، سرکوب آشوب­ها و ناآرامی­های داخلی. البته فراگیری و تمرین مهارت­های نظامی نیز از جمله مشغولیت­های این واحدهای نظامی در دوره­ی صلح بوده است. برای یافتن پاسخ پرسش مورد نظر این پژوهش، با بهره­گیری از اسناد و منابع مکتوب، از روش توصیفی– تحلیلی استفاده شده است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که شکل­گیری فوج کمره همچون سایر ارکان نظامی دوره قاجار متأثر از نیازهای زمانه و دارای فرماندهی نظامی مستقلی بود که توسط شاه یا برخی شاهزادگان انتخاب می­شد. این فوج پس از جنگ هرات و برخی درگیری­های مرزی منطقه سیستان، برای سال­های دراز در سرکوب شورش­های منطقه دلفان، بختیاری، آذربایجان و فارس حضور مؤثری داشت.