فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تاریخ پرفرازونشیب سلامت عمومی در جهان، ظهور و باز ظهور بیماری‌های عالمگیر به‌عنوان یکی از واقعیات حیات اجتماعی به اقتضای زمینه و زمانۀ خود، بارها تمدن‌های بشری را آزار داده است. شیوع پرشتاب این بیماری‌ها در گسترۀ جهانی بدون احترام به منزلت مرزهای ملی، ثمرۀ طبیعی و نتیجۀ منطقی هزاران نوع همبستگی و وابستگی متقابل میان دولت‌ها و ملت‌هاست. گسترش کووید-19 در ابتدای دهۀ سوم قرن بیست و یکم و واکنش‌های متفاوت دولت‌ها در مواجهه با انتشار این بیماری در قلمرو سرزمینی آنها، حکایت‌گر تشتتی حیرت‌انگیز برای مقابله با این ویروس سر به طغیان برداشته است. امروزه تردیدی وجود ندارد که هرگونه اقدام مؤثر برای کنترل و نابودی بیماری‌های عالمگیری همچون کووید-19، با همکاری و هماهنگی بین اعضای جامعۀ بین‌المللی، ربط و اتصالی وثیق دارد. نظام حقوق بین‌الملل، نقش برجسته‌ای در تلاش‌های بین‌المللی برای کنترل بیماری‌های مسری و عالمگیر ایفا نموده است. اگرچه جنبه‌های متعدد و پیچیدۀ رابطه بین نظام حقوق بین‌الملل و بیماری‌های عالمگیر، طیفی از رژیم‌های حقوقی مختلف را درگیر خود نموده است، با اندکی تأمل می‌توان تقارب و تلاقی بین الزامات آنها را احراز نمود. مقالۀ حاضر درصدد تدارک پاسخ به این پرسش است که نظام حقوق بین‌الملل در ارتباط با کنترل بیماری‌های عالمگیر به‌ویژه کووید-19، متضمن کدام تعهدات بین‌المللی است؟ یافته‌های تحقیق حاضر نشان می‌دهد که مقررات بهداشتی بین‌المللی 2005 در کنار برخی قواعد موافقت‌نامه اِعمال اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی 1994، هستۀ اصلی تعهدات بین‌المللی دولت‌ها در قبال کنترل بیماری‌های عالمگیر ازجمله کووید-19را تشکیل می‌دهد، اگرچه نقایص و کاستی‌هایی نیزدر این تعهدات وجود دارد.